Get Adobe Flash player

วันศิลปินแห่งชาติ โดย พรชัย ภู่โสภา

Font Size:

กุมภาพันธ์ยี่สิบสี่นั้น      สามารถ

วันศิลปินแห่งชาติ        สื่อไว้

แกะสลักได้เกินคาด     ดั่งชีวิต

วรรณกรรมกวีเอกไท้    พระพุทธเลิศหล้านภาลัย

(พรชัย ภู่โสภา....ประพันธ์)

บทนำ

เพื่อระลึกถึงวันคล้ายวันพระราชสมภพของ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 เมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2310 เอกอัครศิลปินที่ยิ่งใหญ่ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยมีพระอัจฉริยภาพในงานศิลปะหลายสาขา ทั้งทางด้านประติมากรรม ได้ทรงร่วมกับช่างประติมากรรมฝีมือเยี่ยมในสมัยนั้นแกะลสักบานประตูไม้พระวิหารวัดสุทัศน์เทพวรารามเป็นลายเครือเถารูปป่าหิมพานต์ นับเป็นงานฝีมือชั้นเยี่ยม เนื่องด้วยภาพที่ทรงแกะสลักนั้น ทั้งสัตว์ต่างๆ เช่น เสือ หมี ช้าง นกและพืชพรรณไม้ ดูเหมือนจะสามารถเคลื่อนไหวได้จริงๆ ได้ทรงแกะสลักศรีษะหุ่นด้วยไม้สัก 1 คู่เรียกว่า “พระยารักน้อยและพระยารักใหญ่” ในปัจจุบันงานศิลปะทั้ง 2 ชิ้นนี้ เก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติพระนคร นอกจากนี้ได้ทรงปั้นหุ่นพระพักตร์พระประธานวัดอรุณราชวรารามด้วยพระองค์เองอีกด้วย

ด้านวรรณกรรม ถือว่าทรงเป็นกวีเอกแห่งแผ่นดินพระองค์หนึ่ง ทรงพระราชนิพนธ์วรรณกรรมไว้จำนวนมากมายหลายเรื่อง เช่น อิเหนา ซึ่งเป็นวรรณคดีที่ได้รับการยกย่องจากวรรณคดีสโมสรในรัชกาลที่ 6 ว่าเป็นยอดของกลอนบทละครรำ นอกจากนี้ยังทรงพระราชนิพนธ์บทละครนอกไว้ถึง 5 เรื่อง ได้แก่ ไกรทอง พระไชยเชษฐ์ คาวี สังข์ทอง และมณีพิชัย และด้วยพระปรีชาสามารถของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ในด้านวรรณกรรม ทรงได้รับการยกย่องจากองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ(UNESCO) ให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกสาขาวรรณกรรม

และเพื่อเป็นการยกย่องศิลปินผู้สร้างสรรค์ผลงาน ทางสำนักงานวัฒนธรรมแห่งชาติจึงได้มอบรางวัลให้แก่ศิลปินที่มีผลงานดีเด่นในด้านต่างๆ ทั้งนี้เพื่อเป็นการยกย่องและเชิดชูเกียรติศิลปิน

พระราชประวัติ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย มีพระนามเดิมว่า ฉิม เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช และสมเด็จพระอมรินทรา บรมราชินี เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2310 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงมีความเชี่ยวชาญในวิชาการด้านต่างๆไม่ว่าจะเป็นการบริหารงานบ้านเมือง การทหาร ทรงเป็นนักรบที่กล้าหาญ ทรงเสด็จตามพระบรมราชชนกเสด็จออกสงครามตั้งแต่พระชันษาเพียง 8 พรรษา พระองค์เป็นพระราชโอรสคู่พระทัยในสมเด็จพระบรมชนกนาถ และทรงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น กรมพระราชวังบวรสถานมงคล เมื่อพระชนมายุได้ 43 พรรษา พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชเสด็จสวรรคต พระองค์จึงเสด็จขึ้นครองราชสมบัติสืบต่อจากพระบรมราชชนก เป็นพระมหากษัตริย์ลำดับที่ 2 แห่งราชวงศ์จักรี เมื่อเสด็จขึ้นครองราชสมบัตินั้นประเทศก็ได้ประสบปัญหาต่างๆมากมาย เช่น เกิดโรคอหิวาตกโรคระบาดรุนแรง ผู้คนล้มตายเป็นอันมาก ทรงสละทั้งกำลังทรัพย์และกำลังพระวรกายในการแก้ไขปัญหาให้รอดพ้นมาได้ ทรงตราพระราชกำหนดต่างๆขึ้น เช่น พระราชกำหนดด้านการทหาร ด้านภาษี ทรงตรากฎหมายเกี่ยวกับการเพิ่มโทษคนสูบฝิ่น ด้วยทรงเห็นว่าจะเป็นโทษแก่ผู้สูบมากกว่าเป็นคุณ อีกทั้งทรงฟื้นฟูประเพณีวัฒนธรรมที่ดีงามต่างๆขึ้นมาใหม่

พระปรีชาสามารถในด้านของศิลปะในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ถือว่าเป็นพระปรีชาสามารถที่โดดเด่น และเป็นงานที่ทรงเชี่ยวชาญที่สุด จนทรงได้รับพระราชสมัญญาว่า “ขัตติยะศิลปิน” ในด้านของศิลปวัฒนธรรมด้านต่างๆ ดังจะยกตัวอย่างมาให้ได้ทราบกันพอสังเขป ดังต่อไปนี้

(อ่านต่อฉบับหน้า)