Get Adobe Flash player

วันศิลปินแห่งชาติ(ต่อ) โดย พรชัย ภู่โสภา

Font Size:

พระราชนิพนธ์เรื่อง รามเกียรติ์

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงพระราชนิพนธ์ขึ้นสำหรับแสดงเป็นละคร ได้แก่ ตอน หมุมานถวายแหวน จนถึงทศกัณฑ์ล้ม และตอนฆ่านางสีดา จนถึงอภิเษกไกรลาส พระราชนิพนธ์เรื่องรามเกียรติ์เป็นที่ยกย่องในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ว่าเป็นยอดยิ่งอีกเรื่องหนึ่ง ดังความที่ปรากฏในพระราชปรารภถึงการพิมพ์หนังสือแจกในงานทำบุญขึ้นพระตำหนักจิตรลดาตอนหนึ่งว่า

“จะเลือกเอาหนังสืออะไรที่จะเป็นหนังสือดีพร้อมด้วยองค์ 3 กล่าวคือ 1.เป็นภาษาไทยดี 2.เป็นหนังสือสำคัญสมควรสร้างขึ้นไว้ เพื่อให้เป็นเกียรติยศแก่ชาติ มิให้นานาประเทศติเตียนได้ว่าไทยเราไม่มีหนังสืออันเป็นแบบแผนในวิชาหนังสือ 3.เป็นหนังสือที่ผู้รับไปแล้วอ่านได้ไม่เบื่อจนโยนเข้าตู้หรือลงก้นหีบไม่จับอ่านอีกต่อไป ข้าพเจ้ามารำลึกถึงรามเกียรติ์ ฉบับพระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 2 ซึ่งนักเลงหนังสือก็ดี นักเลงละคอนก็ดี ต้องยอมรับทั้งนั้นว่าเป็นหนังสือดี เป็นบทกลอนไพเราะ แลถ้อยคำสำนวนดี เป็นตัวอย่างที่ดียิ่งอันหนึ่ง แห่งจินตกวีนิพนธ์ในภาษาไทยเรา สมควรแล้วที่จะเป็นหนังสือซึ่งจะรักษาไว้เป็นแบบแผน”

ดังที่จะคัดมาตอนหนึ่งจากเรื่องรามเกียรติ์

บัดนั้น

วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า

ครั้นเห็นองค์อัครกัลยา

ผูกศอโจนมาก็ตกใจ

ตัวสั่นเพียงสิ้นชีวิต

ร้อนจิตดังหนึ่งเพลิงไหม้

โลดโผนโจนลงตรงไป

ด้วยกำลังว่องไวทันที

ครั้นถึงจึงแก้ภูษาทรง

ที่ผูกศอองค์พระลักษมี

หย่อนลงยังพื้นปัถพี

ขุนกระบี่ก็โจนลงมา

บทละครนอก พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงพระราชนิพนธ์ขึ้นมาด้วยกัน 5 เรื่อง ได้แก่

1.ไชยเชษฐ์ เป็นเรื่องราวเสียดสีในพระราชสำนัก เนื้อเรื่องมีอยู่ว่า พระไชยเชษฐ์เจ้าเมืองเหมันต์เสด็จไปคล้องช้างแต่ต้องเสด็จกลับเนื่องจากสังหรณ์ใจว่าอาจจะมีเรื่องไม่ดีเกิดขึ้น เมื่อพระไชยเชษฐ์เสด็จกลับมาถึงเมืองเหมันต์ นางทั้ง 7 ทำอุบายทูลว่า นางสุวิญชา มเหสีเอกคลอดบุตรเป็นท่อนไม้ พระไชยเชษฐ์พิโรธมาก สั่งประหารนางสุวิญชา แต่นางวิฬาร์พี่เลี้ยงได้มาทูลขอชีวิตไว้ แต่ก็ขับมเหสีสุวิญชาออกจากเมืองไปพร้อมกับนางวิฬาร์พี่เลี้ยง เมื่อนางทั้งสองออกจากเมือง ได้ไปหาศพพระโอรสที่ทหารนำมาฝังไว้ แต่ไม่พบ ซึ่งแสดงว่าพระโอรสยังไม่สิ้นพระชนม์ และเมื่อภายหลังก็ได้พบกัน พระโอรสของนางสุวิญชาและพระไชยเชษฐ์มีชื่อว่า พระนารายณ์ธิเบศร์ เมื่อพระนารายณ์ธิเบศร์โตขึ้นได้พบกับพระไชยเชษฐ์ แต่ยังไม่รู้ว่าเป็นพ่อลูกกัน จึงยิงธนูต่อสู้กัน แต่ศรที่แผลงออกมานั้นกลายเป็นขนมและดอกไม้ ทั้งสองจึงทราบว่าเป็นพ่อลูกกัน พระนารายณ์ธิเบศร์จึงพาพระไชยเชษฐ์เข้าเมืองเพื่อมาพบกับท้าวสิงหลซึ่งเป็นยักษ์พ่อบุญธรรมที่เก็บนางสุวิญชามาเลี้ยงตั้งแต่เด็ก พระไชยเชษฐ์ทรงอ้อนวอนขอให้ท้าวสิงหลยกโทษให้กับพระไชยเชษฐ์ ท้าวสิงหลยอมยกโทษและคืนนางสุวิญชาให้ จากนั้นจึงพากันกลับบ้านกลับเมือง ดังจะคัดมาตอนหนึ่ง ดังต่อไปนี้

เมื่อจะเกิดเหตุนั้นลูกครรภ์แก่

เป็นกรรมแต่หนหลังมาซัดให้

เขาบอกข่าวช้างเผือกที่ในไพร

พระสามีดีใจไปคล้องช้าง

ข้าคลอดลูกชายภายหลัง

เพื่อนเมียมานั่งอยู่รอบข้าง

สมคะเนเล่ห์กลอีเจ็ดนาง

จะแกล้งล้างผลาญข้าให้บรรลัย

เอาลูกน้อยนี้ใส่ในหีบผ้า

ให้ทาสาไปฝังนอกกรุงใหญ่

พอผัวกลับมาถึงเวียงชัย

มันเอาท่อนไม้ไปให้ดู

พระไชยเชษฐ์นั้นไม่ทันคิด

จำจิตขับข้าด้วยอดสู

อันที่ฝังลูกยาวิฬาร์รู้

มาขุดคูได้ลูกที่ต้นไทร

(อ่านต่อฉบับหน้า)