Get Adobe Flash player

เทศกาลสงกรานต์ ตอนที่ 1 โดย พรชัย ภู่โสภา

Font Size:

กลางเดือนเมษนี้               สงกรานต์

อันประเพณีโบราณ            สืบสร้าง

ทำบุญ สรงน้ำพระ งาน       ก่อนพระ ทรายนา

ปล่อยนก ปลา อีกทั้ง        การเล่นพื้นเมืองไทย

                (พรชัย ภู่โสภา...ร้อยกรอง)

“สงกรานต์” แปลว่า การย้ายที่ เคลื่อนที่ คือพระอาทิตย์ย่างขึ้นสู่ราศีเมษ(เดือนเมษายน) นักขัตฤกษ์ เนื่องในการขึ้นปีใหม่อย่างเก่าของไทย ซึ่งกำหนดตามสุริยคติ ตกวันที่ 13-14-15 เมษายน ตามปกติสงกรานต์เป็นพิธีแสดงความยินดีที่ได้มีชีวิตย่างขึ้นปีใหม่ เรียกว่ารับปีใหม่

วันปีใหม่ คือวันมหาสงกรานต์ ได้แก่วันที่ 13 เมษายน วันที่ 14 เป็นวันเนา คือวันพักผ่อนหรือทำบุญ วันที่ 15 เป็นวันเถลิงศก หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าพระยาวัน คือวันขึ้นศักราชใหม่

ปี 12 นักษัตร

โบราณบอกปีเป็นชื่อตาม 12 นักษัตร คือ ชวด ฉลู ขาล เถาะ เป็นต้น จำได้ง่ายดี เพราะใช้จำกัดอยู่ได้เพียง 12 เท่านั้น ถ้าจะให้จำศักราชคงจำยาก ถ้าจะไปถามคนเก่าๆว่าเกิดปีอะไร เขาก็จะบอกชื่อตามปีเกิดนักษัตรของปีนั้นทุกคน ที่จะบอกว่าเกิดศักราชนั้นๆ ไม่มีเลย นอกจากโหร การนับปีแบบนักษัตรนี้เป็นของคนโบราณนับ มีด้วยกันหลายประเทศ เช่น จีน ญี่ปุ่น เขมร เป็นต้น แม้ทางศาสนาก็นับปีตาม 12 นักษัตร เช่น มูสิกสังวัจฉระ(ชวด) อุสภสังวัจฉระ(ฉลู) พยัคฆสังวัจฉระ(ขาล) เป็นต้น อนึ่ง ควรทราบได้ด้วยว่าคำว่า นักษัตร นั้น หมายถึงรอบเวลากำหนด 12 ปีเป็น 1 รอบ อย่างที่เราใช้คำว่าทำบุญอายุ 5 รอบ 6 รอบ เป็นต้น อายุ 5 รอบ ก็คือ 12 ปี 5 หน ก็เป็น 60 อายุ 6 รอบก็คือ 12 ปี 6 หน เป็น 72

ทำไมจึงใช้สัตว์ต่างๆ เป็นชื่อปี เช่น ชวด(หนู) ฉลู(วัว) เถาะ(กระต่าย) เป็นต้น เข้าใจว่าคงจะหมายถึงดาวฤกษ์ เพราะคำว่านักษัตร ก็แปลว่าดาวหรือดาวฤกษ์ เช่น ชวดนักษัตรก็คือดาวฤกษ์หนู ฉลูนักษัตรก็คือดาวฤกษ์วัว เถาะนักษัตรก็คือดาวฤกษ์กระต่าย เป็นต้น และทำไมจึงใช้ ชวด ฉลู ไม่ใช้ว่า หนู วัว กระต่าย อาจจะเป็นเพราะเราไปนำภาษาเขมรมาใช้ก็เป็นได้ จะได้เทียบคำไทยกับเขมรและจีนให้เห็น

                ไทย      เขมร     จีนฮกเกี้ยน

                ชวด      จู๊ด           ชื้อ

                ฉลู       เฉล็อว       หง

                ขาล      ขาล         ฮ้อ

                เถาะ     เถาะส์        ถ่อ

                มะโรง     โรง         เหล็ง

                มะเส็ง    มะซัญ       จั๋ว

                มะเมีย    มะมี         เบ๊

                มะแม     มะแม       อิ๋ว

                วอก       โว้ก         เก๋า

                ระกา      ระกา       โก้ย

                จอ         จอ         เก๊า

                กุน         โกร์        ตื๊อ