Get Adobe Flash player

เทศกาลสงกรานต์ ตอนที่ 4 โดย พรชัย ภู่โสภา

Font Size:

การแต่งกายของชาวไทย

ก่อนจะถึงวันสงกรานต์ ผู้คนก็เตรียมซื้อหาเครื่องแต่งตัวกันจ้าละหวั่น ดังคำกลอนที่สุนทรภู่ได้แต่งไว้ในนิราศเดือนว่า

            “ล้วนแต่งตัวเต็มงามทรามสวาท

            ใส่สีฉาดฟุ้งเฟื่องด้วยเครื่องหอม

            สงกรานต์ทีตรุษทีไม่มียอม

            ประดับพร้อมแหวนเพชรเม็ดมุกดา

            มีเท่าไรใส่เท่านั้นฉันผู้หญิง

            ดูเพริดพริ้งเพราเอกเหมือนเมขลา”

ในเรื่องการแต่งกายของผู้หญิงนั้น “เสฐียรโกเศศ” ได้เขียนไว้ในเทศกาลสงกรานต์ว่า

“เครื่องแต่งตัวแต่ก่อนเท่าที่ข้าพเจ้าเคยเห็นสมัยเมื่อเป็นเด็ก ถ้าเป็นผู้หญิงก็นุ่งผ้าลายโจงกระเบนและห่มผ้าสีสไบเฉียง และอาจนุ่งสีตามวันที่มีกำหนดไว้เป็นธรรมเนียม นุ่งห่มอย่างนี้เป็นแต่อย่างแบบผู้หญิงชาววัง ซึ่งนิยมกันว่าสวยเก๋ ตลอดจนกิริยามารยาทก็งามน่าดู เป็นอย่างขัดเกลากันมาดีแล้ว เรื่องนุ่งผ้าสีประจำวัน คนแต่ก่อนรู้กันดีว่าวันไหนควรจะใช้สีไหนเพราะถือเป็นประเพณีสืบกันมา ถึงเดี๋ยวนี้ก็ยังมีผู้จำกันได้ แต่เห็นจะน้อยกว่าเก่าในพวกที่เป็นรุ่นใหม่ เพราะไม่ได้นุ่งผ้าสีเป็นปกติแล้ว เพื่อให้ทราบว่าวันใดใช้สีอะไร จะขอคัดเรื่องนี้จัดสวัสดิรักษาของสุนทรภู่มากล่าวไว้ดังนี้

            “อนึ่ง ภูษาทรงณรงค์รบ

            ให้มีครบเครื่องเสร็จทั้งเจ็ดสี

            วันอาทิตย์สิทธิโชคโฉลกดี

            เอาเครื่องสีแดงทรงเป็นมงคล

            เครื่องวันจันทร์นั้นควรสีนวลขาว

            จะยืนยาวชันษาสถาผล

            อังคารม่วงช่วงงามสีครามปน

            เป็นมงคลขัตติยาไม่ราคี

            เครื่องวันพุธสุดดีด้วยสีแสด

            กับเหลือบแปดปนประดับสลับสี

            วันพฤหัสจัดเครื่องเขียวเหลืองดี

            วันศุกร์สีเมฆหมอกออกสงคราม

            วันเสาร์ทรงดำจึงล้ำเลิศ

            แสนประเสริฐเสี้ยมศึกจะนึกขาม”

คำกลอนข้างบนนี้เป็นเรื่องสีเกี่ยวกับพระภูษาผ้าทรงของพระมหากษัตริย์เมื่อเสด็จออกณรงค์ราชสงคราม แต่ก็นำเอามาใช้เกี่ยวกับเครื่องนุ่งห่มตามปกติด้วยเพราะถือกันว่าเป็นมงคล ด้วยเป็นสีประจำของเทวดาสัปตเคราะห์ ถ้าแต่งตามสีของท่าน ท่านก็ช่วยให้เกิดสวัสดิมงคล แต่ตามปกติผู้ที่ใช้ไม่ได้นึกอะไร เมื่อถือกันเป็นประเพณีอย่างนั้นก็ทำตามๆ กันมาอย่างนั้นเพื่อไม่ให้ขัดกับประเพณีเท่านั้น ถึงไม่ทำตามนี้ก็ไม่มีใครว่าอะไร เรื่องกำหนดสีเป็นประจำวัน ข้าพเจ้าเห็นว่ามีระเบียบงามดีไม่ลักลั่นเป็นสีต่างๆ อย่างเสื้อของสมัยนี้ (คัดจากเรื่องเทศกาลสงกรานต์ของ เสฐียรโกเศศ)

การแต่งตัวในวันสงกรานต์ ก็เพื่อให้เหมาะสมกับที่ถือกันว่า สงกรานต์เป็นปีใหม่ อายุใหม่ จึงควรแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าใหม่ๆ เพราะจะทำให้สบายใจและประกวดประขันในการแต่งตัว ดังที่สุนทรภู่กล่าวไว้ในนิราศเดือนว่า

           “ฤดูเดือนห้าหน้าคิมหันต์

            พวกมนุษย์สุดสุขสนุกครัน

            ให้ดูกันพิศวงเมื่อสงกรานต์”

นอกจากเตรียมเรื่องเครื่องแต่งกายแล้ว ก็เตรียมหาของสำหรับทำบุญเมื่อถึงวันสงกรานต์ ก็พากันไปทำบุญตามวัด ดังที่ว่า

            “ทั้งผู้ดีเข็ญใจใส่อังคาส

            อภิวาทพุทธรูปในวิหาร

            ล้วนแต่งตัวทั่วกันวันสงกรานต์

            ดูสคราญเพริดพริ้งทั้งหญิงชาย”

(อ่านต่อฉบับหน้า)