Get Adobe Flash player

ยี่สิบหกมิถุนา วันกลอนสุนทรภู่ โดย พรชัย ภู่โสภา

Font Size:

“ยี่สิบหกมิถุนาวันครูกลอนสุนทรภู่

นิราศรู้แปดเรื่องประเทืองอักษร

อีกนิทาน สุภาษิต ติดบทละคร

เกริ่นกลอนบทเห่กล่อมพร้อมเสภา”

            พรชัย ภู่โสภา.. ร้อยกรอง

 

“สุนทรภู่” เป็นกวีของไทยสมัยรัตนโกสินทร์ มีผลงานนิพนธ์ไว้มากมายจนได้รับการเรียกขานต่างๆ เช่น รัตนกวีแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ บรมครูกลอนตลาดแห่งกรุงสยาม เป็นต้น ซึ่งชื่อเหล่านี้ล้วนเป็นการยกย่องในความเป็นเลิศและความสามารถในกวีนิพนธ์ของสุนทรภู่ทั้งสิ้น

ผลงานของสุนทรภู่มีทั้งประเภทนิราศ นิทาน สุภาษิต เสภา บทละคร และบทเห่กล่อม และด้วยผลงานเหล่านี้เองที่ทำให้ องค์การยูเนสโก ได้ประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็นบุคคลผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมระดับโลก เมื่อวาระครบรอบ 200 ปีเกิด เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2529

ถือได้ว่าสุนทรภู่เป็นสามัญชนคนแรกของไทยที่ได้รับเกียรตินี้

ชีวประวัติและผลงานเดิมของสุนทรภู่ ได้รับการเผยแพร่จนเป็นที่ทราบกันโดยทั่วไป อย่างไรก็ดี จากการศึกษาค้นคว้าชีวิตและผลงานของสุนทรภู่มาเป็นเวลานานถึง 38 ปี (พ.ศ.2495-2533) ปรากฏว่า นายเทพ สุนทรศารทูล ผู้ที่มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมผู้หนึ่ง ได้นำเสนอชีวประวัติของพระสุนทรโวหาร (ภู่ ภู่เรือหงส์) เมื่อปี พ.ศ.2533 ที่ผ่านมา อันเป็นวิทยานิพนธ์โดยพิสดาร เผยแพร่ประวัติของสุนทรภู่ที่เพิ่งพบใหม่หลายประการ หากใครสนใจในรายละเอียดไปหาอ่านได้

แต่ในโอกาสวันสุนทรภู่ 26 มิถุนายน 2548 อันเป็นวันครบรอบ 219 ปีเกิด กลุ่มประชาสัมพันธ์ สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม ขอคัดลอกบางเรื่องมาเพื่อความรู้และประโยชน์แก่ผู้ที่ต้องการศึกษาเรื่องราวของสุนทรภู่ ดังนี้

ตำแหน่งของสุนทรภู่ เป็น หลวงสุนทรโวหาร มิใช่ ขุนสุนทรโวหาร ตามที่เคยว่ากัน เพราะในทำเนียบนามบรรดาศักดิ์ ไม่มีตำแหน่งขุน มีแต่หลวง

บิดาสุนทรภู่ชื่อ ขุนศรีสังหาญ (พลับ) ตำแหน่งปลัดกรมขวาศักดินา 300 ไร่

จากการค้นคว้าพบว่า บทกวีเดิมที่มิใช่สุนทรภู่แต่งมี 5 เรื่อง แต่เป็นผลงานของศิษย์สุนทรภู่ คือสุภาษิตสอนหญิง เป็นของนายภู่ จุลละภมร, นิราศพระแท่นดงรัง เป็นของเสมียนมี มีระเสน, นิราศวัดเจ้าฟ้า เป็นของนายพัด ภู่เรือหงส์ ซึ่งเป็นลูกชายสุนทรภู่, นิราศอิเหนา ของกรมหลวงภูวเนตรนรินฤทธิ์ และบทละครเรื่องพระอภัยนุราช เป็นของพระยาเสนาภูเบศร์ (ใส สโรบล)

นอกจากนี้ นายเทพยังพบผลงานใหม่ของสุนทรภู่อีก 5 เรื่อง คือเพลงยาวรำพรรณพิลาป แต่ถวายกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ซึ่งกล่าวว่า เป็นเพลงยาวสังวาสที่ยาวที่สุดในโลก ตำรายาอัฐกาล(ตำราบอกฤกษ์ยามการเดินทาง) สุบินนิมิตคำกลอน และตำราเศษนารี (เป็นตำราบอกลักษณะนารีถึงคุณลักษณะ และวาสนานารีสำหรับชายหนุ่มเลือกคู่)

ที่กล่าวว่าสุภาษิตสอนหญิงมิใช่สุนทรภู่แต่ง แต่เป็นของนายภู่ จุลละภมร ศิษย์สุนทรภู่นั้น นายเทพให้ข้อสังเกตว่า เพราะชื่อภู่เหมือนกัน แต่เรื่องที่นายภู่แต่งจะมีบทไหว้ครูทุกเรื่อง ผิดกับสุนทรภู่ที่แต่งกลอนจะไม่เคยมีบทไหว้ครูเลย

เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย สวรรคต พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นครองราชย์ สุนทรภู่กลัวภัยที่เคยได้ล่วงเกินพระองค์ท่านมาก่อน จึงหนีไปบวชที่วัดอรุณฯ ในนามหลวงสุนทรโวหารนอกราชการ ไม่เคยถูกถอดยศหรือปลดตำแหน่งใดๆ เลย และตลอดระยะเวลาที่บวชอยู่ 27 พรรษา รัชกาลที่ 3 ก็ไม่เคยแตะต้องข้องแวะกับสุนทรภู่

นอกจากนี้ พระองค์เจ้าลักขณานุคุณ และกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ พระโอรส-ธิดาในรัชกาลที่ 3 ยังให้ความอุปการะแก่สุนทรภู่ด้วยซ้ำ ซึ่งหากพระองค์ถือโทษโกรธเคืองสุนทรภู่ ดังที่กลายคนอ่านบทกลอนสุนทรภู่แล้วเข้าใจผิด ในฐานะพระเจ้าแผ่นดิน สุนทรภู่คงจะไม่พ้นพระราชอาญาแล้ว แต่พระองค์ทรงมีคุณธรรมประเสริฐยิ่ง จึงไม่เคยลงโทษสุนทรภู่แต่อย่างใด

(อ่านต่อฉบับหน้า)