Get Adobe Flash player

ยี่สิบหกมิถุนา วันกลอนสุนทรภู่ (จบ) โดย พรชัย ภู่โสภา

Font Size:

(ต่อจากฉบับที่แล้ว) นอกจากนี้ นายล้อม เพ็งแก้ว นักวิชาการแห่งเมืองเพชรบุรี ก็เคยเสนอบทความเรื่อง สุนทรภู่:บรรพชนเป็นพราหมณ์ เมืองเพชร โดยศึกษาจากนิราศเมืองเพชรฉบับตัวเขียนอันถือว่าเป็นข้อมูลใหม่ และยังไม่มีข้อยุติ เพราะแต่เดิมมีการสันนิษฐานว่า สุนทรภู่น่าจะเป็นชาวเมืองแกลง จังหวัดระยอง ทางเชื้อสายพ่อ

ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม จากชีวประวัติของสุนทรภู่ หากจะเว้นในเรื่องเมาสุรา เราจะพบว่าผลงานกวีนิพนธ์นั้นมีความโดดเด่น มีชื่อเสียงเป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวาง

ข้อวิเศษของสุนทรภู่ต่างจากกวีคนอื่นคือ กระบวนกลอนและสำนวนกลอนอย่างปากตลาดที่หาผู้ใดเสมือนได้ยาก จึงนับเป็นกวีคนแรกที่ตั้งแบบกลอนสุภาพขึ้นและผู้อื่นนำไปเป็นแบบอย่างและแต่งกันแพร่หลายมาจนทุกวันนี้

สุนทรภู่เป็นผู้ริเริ่มเล่นสัมผัสใน ทำให้กลอนสุภาพมีความไพเราะเพราะพริ้งมากขึ้นและถือเป็นแบบอย่างต่อมาจนถึงทุกวันนี้

กวีนิพนธ์ของสุนทรภู่นอกจากมีความไพเราะแล้ว ยังสะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตขนบธรรมเนียมประเพณีในสมัยก่อนได้ดี โดยเฉพาะการสอดแทรกสุภาษิตคำคมทั้งทางโลกและทางธรรม อันเป็นข้อคิดและคติสอนใจแก่ผู้อ่าน ที่เป็นสัจธรรมและยังร่วมสมัยอยู่เสมอ

ยกตัวอย่าง เพลงยาวถวายโอวาท สุนทรภู่แต่งถวายสมเด็จเจ้าฟ้ามหามาลา และเจ้าฟ้าอาภรณ์ เป็นสุภาษิตสอนใจ ซึ่งเป็นที่จดจำและมีผู้นำไปกล่าวอ้างกันอยู่เสมอ ด้วยว่ามีคติสอนใจที่ดี เช่น “คำโบราณท่านว่าเหล็กแข็งกระด้าง เอาเงินง้างอ่อนตามความประสงค์” หรือ “อันข้าไทได้พึ่งเขาจึงรัก แม้ถอยศักดิ์สิ้นอำนาจวาสนา เขาหน่ายหนีมิได้อยู่คู่ชีวา แต่วิชาช่วยกายจนวายปราณ”

นิราศเมืองเพชร  เป็นคำกลอนนิราศที่มีอรรถรสไพเราะยิ่ง และมีคุณค่าในเชิงเนื้อหาสาระอีกเรื่องหนึ่ง นิราศนี้สุนทรภู่แต่งเมื่อเดินทางไปเพชรบุรี ในเนื้อเรื่องสุนทรภู่ได้ล่องเรือจากหน้าวัดผ่านบางหลวง บางหว้า บางบอน ออกแม่น้ำแม่กลอง จนถึงเพชรบุรี แวะไปไหว้พระนอนเขาวัง กับหนูนิล หนูพัด ผู้บุตร ได้เปลื้องแพรเพลาะห่มถวายพระพุทธไสยาสน์ วรรณกรรมเรื่องนี้กล่าวกันว่ามีความไพเราะและยังแทรกคติธรรมอันเป็นประโยชน์แก่ผู้อ่านด้วย เช่น

“ถึงบางบอนบอนที่นี่มีแต่ชื่อ

เขาเลื่องลือบอนข้างบางยี่ขัน

อันบอนต้นบอนน้ำตาลย่อมหวานมัน

แต่ปากคันแก้ไขมิใคร่ฟัง”

พระอภัยมณี เป็นนิทานคำกลอนได้ชื่อว่าเป็นวรรณกรรมชิ้นเอกของสุนทรภู่ มีความยาวถึง 64 ตอน หรือ 94 เล่มสมุดไทย นายเสวต เปี่ยมพงศ์สานต์ อดีตรองนายกรัฐมนตรีและประธานมูลนิธิสุนทรภู่ เคยกล่าวว่า พระอภัยมณีถือได้ว่าเป็นกวีนิพนธ์ที่ยาวที่สุดในโลก มีความยาวถึง 12,706 บท ในขณะที่บทประพันธ์เรื่องอีเลียต และโอเดดซี ของฝรั่งว่ายาวที่สุดแล้ว ยังมีเพียง 12,500 บท เท่านั้น

เรื่อง พระอภัยมณี เพียงเรื่องเดียว ก็แสดงให้เราเห็นถึงอัจฉริยภาพของสุนทรภู่ในหลายๆ ด้านแล้ว จึงไม่น่าแปลกใจที่แม้เวลาจะผ่านมาร่วม 200 ปี จนถึงปัจจุบัน ผลงานวรรณกรรมของสุนทรภู่ก็ยังเป็นที่สนใจและมีผู้ศึกษาค้นคว้า นำมาเผยแพร่อยู่เสมอในรูปแบบต่างๆ สมดังที่ท่านได้รับการยกย่องเป็น “กวีเอกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์”

(หมายเหตุ: บทความนี้คัดมาจากบทความ “ยี่สิบหกมิถุนา วันกลอนสุนทรภู่” โดย อมรรัตน์ เทพกำปนาท ลงพิมพ์ในนสพ.มติชน ฉบับวันศุกร์ที่ 24 มิถุนายน พ.ศ.2548)