Get Adobe Flash player

ประเพณีทิ้งกระจาด

Font Size:

เป็นประเพณีของพุทธศาสนาของทางนิกายมหายาน  เป็นประเพณีที่พุทธศาสนิกชนร่วมกันอุทิศส่วนกุศลให้แก่ดวงวิญญาณที่ล่วงลับไปแล้ว  ประเพณีที่ถือปฏิบัติมาเนิ่นนานตั้งแต่สมัยพุทธกาลสองพันกว่าปีล่วงมาแล้ว  ในสมัยนั้นเล่ากันว่าพระอานนท์  เป็นเถระผู้เริ่มทำเป็นองค์แรก โดยพระพุทธองค์ทรงแนะนำให้พระอานนท์ทำการสะเดาะเคราะห์  เพื่อให้รอดพ้นจากบ่วงกรรม ให้พระอานนท์ทำพิธีกรรมอุทิศส่วนกุศลแก่เปรต และดวงวิญญาณที่ล่วงลับไปแล้ว โดยการนิมนต์พระภิกษุสงฆ์สวดพระพุทธมนต์   แล้วแจกจ่ายสิ่งของเครื่องอุปโภคบริโภค  เป็นไทยทานแก่สัตว์โลกผู้ยากไร้ทั้งหลาย และอุทิศส่วนกุศลให้แก่ดวงวิญญาณไร้ญาติที่กำลังทนทุกข์อยู่ในนรกภูมิ  หรือที่กำลังล่องลอยขอส่วนบุญ

ประวัติความเป็นมามีอยู่ว่า  พระอานนท์ตามเสด็จพระพุทธเจ้ามาถึงตำบลนิโครธาราม กรุงกบิลพัสดุ์  เมื่อตั้งกรดปักธุดงค์นอกเมืองแล้ว  พระอานนท์ได้ปลีกวิเวกออกไปบำเพ็ญเพียรห่างไกลจากสาวกทั้งหลาย   ปรากฏว่ามีเจ้าแม่กวนอิมได้แปลงกาย เป็นผีเปรตอสูรกายมาปรากฏตัว  และแจ้งให้ทราบว่า  พระอานนท์จะถึงแก่ความตายในอีก 3 วันข้างหน้า  หากไม่อยากตายแล้วไปอยู่กับพวกตน  พระอานนท์ต้องทำบุญทำทานให้บรรดาผู้ยากไร้  และผีเปรต อสูรกายทั้งหลาย  พระอานนท์เป็นพหูสูต  ได้ฟังดังนั้นก็รู้แจ้งเห็นจริงตามที่ผีเปรตมาบอก  พระอานนท์มีความกังวลจึงเข้าเฝ้าสัมมาสัมพุทธเจ้า    และเล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น    พระพุทธองค์จึงได้สอนให้พระอานนท์ทำพิธีสะเดาะเคราะห์  แต่เนื่องจากการจะโปรดอสูรกาย วิญญาณที่ล่องลอยอยู่นั้น ไม่อาจทำได้ด้วยวิธีการให้ทานธรรมดา   ต้องอาศัยส่งส่วนบุญด้วยพุทธนุภาพ     ดังนั้นจึงต้องประกอบพิธีสันนิบาตพุทธจักร    นั่นก็คือต้องถึงพร้อมด้วย พระพุทธ พระธรรม  พระสงฆ์   ซึ่งเป็นที่มาของประเพณีทิ้งกระจาด   ที่พุทธบริษัททั้งหลายอนุโมทนา เลื่อมใส  ถือปฏิบัติต่อกันมานับสองพันปี เพราะภายหลังจากประกอบพิธีให้ทานในคราวนั้น ทำให้พระอานนท์มีชีวิตยืนยาวต่อมาอีกหลายปี   ทั้งนี้เนื่องมาจากกุศลผลบุญที่ได้กระทำในครั้งนั้น  กาลเวลาได้ปรับเปลี่ยนให้การดำเนินพิธีกรรมแตกต่างออกไปจากดั้งเดิม  ตามสภาพของแต่ละพื้นที่ หรือท้องถิ่น เมื่อใกล้ถึงวันที่จะจัดงานหรือวันเปิดประตูผี   คือวันขึ้น 1 ค่ำเดือน 7   ตามปฏิทินจีน   บรรดาโรงเจ   หรือ   สถานสาธารณกุศล       จะมีการบอกบุญให้ชาวบ้านร้านถิ่นร่วมงานบุญประเพณีทิ้งกระจาด  โดยการนำตะกร้าสานด้วยไม้ไผ่ตาห่างบ้างถี่บ้างเป็นรูปวงกลม    ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 10 นิ้ว  คล้ายเข่งปลาทู   เพียงแต่ไม่มีขอบสูงที่ก้นตะกร้ามีกระดาษสีแดงหรือสีเหลือง     แจ้งกำหนดของงานทิ้งกระจาด      ของศาลเจ้า, โรงเจ ที่เอาตะกร้ามาวาง   กำหนดวันมาเก็บตะกร้า  จากนั้นเมื่อถึงกำหนดวันนัดหมาย   เจ้าหน้าที่โรงเจก็จะมาเก็บ    ผู้ที่ได้รับก็จะนำสิ่งของ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอาหารแห้งใส่ไว้  หรือเป็นเงินจำนวนที่ตนพอใจจะทำบุญ  โรงเจนั้น ๆ  ก็จะนำสิ่งของ หรือ ปัจจัย ไปดำเนินการต่อไป

ภายหลังจากผ่านพิธีการทางศาสนา  ก็มีการโปรยทานทิ้งกระจาด   ช่วงเช้าเป็นพิธีสงฆ์  ช่วงบ่ายมีการโปรยทาน  สถานที่โปรยทานส่วนใหญ่จะใช้บริเวณที่หน้าศาลเจ้า  หากเป็นศาลเจ้าใหญ่โต  มีพื้นที่กว้างขวางก็จะมีหอสูงเป็นที่โปรย หรือโยนสิ่งของ เริ่มด้วยพระสงฆ์หยิบสิ่งของที่ชาวบ้านมาทำบุญ  เช่น  ผลไม้  หรือ  ขนมปัง  หมั่นโถว  เงิน  ทอง โปรยไปที่ฝูงชนซึ่งเบียดเสียดยัดเยียด คอยรับแจกสิ่งของ

(หมายเหตุ: ข้อมูลจากอินเตอร์เน็ต)