Get Adobe Flash player

สาคร ยังเขียวสด ผู้สืบสานงานศิลป์ “หุ่นละครเล็ก” (2) โดย... ทักษพร ขาวปลื้ม

Font Size:

ครูสาครนั้นเริ่มชีวิตการเป็นศิลปินมาตั้งแต่เกิด โดยครูเกิดในเรือละครเล็ก วันเสาร์ เวลาสองยาม ระหว่างที่พ่อไปแสดงหุ่นเรื่องพระอภัยมณี ตอนสุดสาครจับม้านิลมังกร แม่จึงตั้งชื่อให้ว่า “สุดสาคร” ต่อมาก็กลายเป็น “สาคร”

ตอนเกิดใหม่ๆ ครูไม่สบายมาก พ่อเห็นว่าจะไม่รอด จึงถวายเป็นลูกพระให้หลวงพ่ออิน ที่วัดนวลนรดิศ ท่านจึงตั้งชื่อให้ใหม่ว่า “หลิว” ก็เลยหายป่วย

นอกจากนายคุ่ยจะเชิดหุ่นได้แล้ว ยังได้ตั้งตัวเป็นโต้โผลิเกอีกด้วย ชื่อคณะนายคุ่ย ดังนั้นจึงพูดได้ว่าครูสาครเป็นศิลปินโดยสายเลือด

“ผมเริ่มหัดเล่นโขนละครจากพ่อแม่และคนใกล้ชิด เล่นได้ทุกบท อย่างท่าที่เล่นเป็นลิงก็หัดจากพ่อ ท่ายักษ์จากย่า เมื่อโตเป็นหนุ่มจึงได้ตั้งคณะลิเกเป็นของตนเอง มีชื่อเรียกว่า ‘โจหลุยส์ ชื่นประสิทธิ์’ หรือคณะ ‘สาครนาฏศิลป์’ ซึ่งชื่อโจหลุยส์นี้ก็คงเพี้ยนมาจากหลิวนั่นเอง”

ต่อมาเมื่อเกิดสงครามมหาเอเชียบูรพา ครูสาครและภรรยาได้พาลูกๆซึ่งยังเล็กอยู่ อพยพหนีภัยสงครามไปอยู่ที่มีนบุรี

“ตอนนั้นลำบากมาก ต้องหอบลูกคนแรกกับคนที่สองไปพักที่บ้านญาติแถวมีนบุรี ก็ไม่ได้แสดงอะไรเลย ทำแต่หัวโขนขายอย่างเดียว ซึ่งก็ไม่ค่อยมีใครซื้อ เพราะหนีภัยสงครามกันหมด”

หลังสงครามสงบ ครูสาครได้ย้ายไปอาศัยอยู่กับบิดาและรับช่วงเป็นโต้โผลิเกต่อ ส่วนการเชิดหุ่นนั้น แม่ทองหยิบเริ่มเข้าสู่วัยชราและไม่มีลูกหลานคนใดปรารถนาจะสืบสานงานศิลป์ชิ้นนี้ต่อไป แม่ทองหยิบจึงยกหุ่นละครเล็กให้ครูสาครดูแล

“ที่แม่ทองหยิบเขายกหุ่นละครเล็กทั้งหมดให้ผม ก็เพราะเห็นว่าผมเป็นช่างซ่อมหัวโขน ซ่อมหุ่นได้และยังเชิดเป็นอีกด้วย แกจึงยกหุ่น 20 กว่าตัวให้ ซึ่งความจริงหุ่นของพ่อครูแกรมีเยอะกว่านี้มาก แต่แกกลัวใครจะจำหุ่นไปทำเลยถ่วงน้ำทิ้งหมด ขณะนี้หุ่นทั้งหมดทางเมืองโบราณก็มาขอซื้อไปเพื่อเก็บรักษา”

ด้วยความที่ครูสาครมีฝีมือทางช่างศิลป์ ไม่ว่าจะทำหัวโขน หุ่น หรือพ่อแก่ ทำให้ครูมีชื่อเสียงมาก พอดีทางการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยมาเห็นครูทำหุ่นจึงถามว่าอะไร ครูก็เล่าให้ฟังว่าเป็นละครเล็ก เขาก็สนใจ เลยติดต่อทาบทามครูไปแสดงในงานเที่ยวเมืองไทย เมื่อปี 2528

“ตอนแรกผมก็กลัวอยู่เหมือนกันที่จะทำหุ่นละครเล็กออกแสดง เพราะกรมพระราชวังบวรวิชัยชาญท่านแช่งไว้แบบลอยๆว่า ใครมาทำกลไกหุ่นไป ขอให้มีอันเป็นไปต่างๆนานา.. ผมก็เลยจุดธูปบอกครูอาจารย์ว่าที่ผมทำหุ่นนี้ ผมทำเพื่ออนุรักษ์ ไม่ต้องการมีชื่อเสียง แล้วผมก็อธิษฐานว่า ถ้าให้ผมทำหุ่นได้ก็ขออย่าให้ขี้ธูปร่วง ซึ่งน่าแปลกใจมาก ขี้ธูป 3 ดอก ไม่ร่วงเลยแม้แต่ดอกเดียว ถ้าร่วงผมคงไม่ทำ

(อ่านต่อฉบับหน้า)