Get Adobe Flash player

ย้อนประมวลวันสำคัญในเดือนเมษายน วันอนุรักษ์มรดกไทย (จบ) โดย พรชัย ภู่โสภา

Font Size:

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงมีความสนพระทัยในด้านการประชาสัมพันธ์มาตั้งแต่ทรงพระเยาว์ เนื่องด้วยทรงเป็นคนชอบอ่านหนังสือ จนได้รับฉายาว่า “หนอนหนังสือ” ทำให้ทรงมีความรู้มากมาย อีกทั้งทรงมีทักษะในการเขียนอย่างยอดเยี่ยมทั้งภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และภาษาฝรั่งเศส ทรงพระราชนิพนธ์งานครั้งแรกตั้งแต่มีพระชนมายุเพียง 12 ชันษา งานพระราชนิพนธ์ของพระองค์ เช่น วรรณวลี ซึ่งพระราชนิพนธ์เป็นบทร้อยกรอง เพื่อจัดจำหน่ายในงานออกร้าน เนื่องในวันปิดภาคเรียนของโรงเรียนจิตรลดา ซึ่งรายได้ทั้งหมดได้ทูลเกล้าฯ ถวายโดยเสด็จพระราชกุศล กษัตริยานุสรณ์ พระราชนิพนธ์เป็นโคลงยอพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจฬาโลกมหาราช พุทธศาสนาสุภาษิตคำโคลง ทรงพระราชนิพนธ์เพื่อทูลเกล้าฯ ถวายสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถนื่องในวโรกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษาครบ 38 พรรษา เมื่อปี พ.ศ.2516 ทรงพระราชนิพนธ์เรื่อง เดินตามรอยเท้าพ่อ ซึ่งเป็นบทพระราชนิพนธ์ที่แสดงให้เห็นถึงความตั้งพระทัยในพระราชกรณียกิจด้านต่างๆ เพื่อประชาชนชาวไทยทั้งของพระองค์เองและของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นบทพระราชนิพนธ์ที่ได้รับความนิยมมาก เมื่อทรงมีโอกาสเสด็จประพาสต่างประเทศ จะทรงนำประสบการณ์ที่ทรงประสบมาพระราชนิพนธ์เป็นหนังสือซึ่งมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และประเพณี ของประเทศนั้นได้เป็นอย่างดี เช่น ย่ำแดนมังกร นอกจากนี้ยังมีบทพระราชนิพนธ์ที่ได้รับความนิยมอีกหลายเล่ม เช่น อยุธยา, เจ้าครอกวัดโพธิ์, ศาสนาเกิดขึ้นได้อย่างไร, รักร้าง, ความฝันอันสูงสุด, เสียดาย และลมหนาว หนังสือพระราชนิพนธ์เหล่านี้ พระองค์พระราชทานให้จัดพิมพ์เผยแพร่ เพื่อนำรายได้มาใช้ในกิจการการกุศลทั้งหลาย เช่น มูลนิธิสายใจไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นต้น

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ มีพระปรีชาสามารถหลายด้านทั้งทางด้านภาษาไทย ภาษาบาลี วัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ ดังนั้นเมื่อทรงสำเร็จการศึกษาในระดับต่างๆหลายสาขาวิชา จึงมีพระประสงค์ที่จะนำความรู้เหล่านั้นมาเผยแพร่ให้กับผู้อื่น ทำให้ทรงได้รับเชิญเข้าเป็นอาจารย์พิเศษในสถาบันต่างๆหลายแห่ง ได้แก่

1.ทรงสอนวิชาประวัติศาสตร์ ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

2.ทรงสอนวิชาอารยธรรม ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

3.ทรงสอนวิชาภาษาไทย ณ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

4.ทรงสอนวิชาการเปลี่ยนแปลงคำของบาลีและสันสกฤต ณ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ มีพระอัจฉริยภาพในหลายด้าน งานพระราชนิพนธ์ต่างๆทั้งประเพณี วัฒนธรรม ภาษา รวมถึงศาสนา ทรงพระราชนิพนธ์ทั้งภาษาไทย ภาษาต่างประเทศ รวมถึงพระราชนิพนธ์แปลต่างๆมากมาย

นอกจากนี้ทรงโปรดทรงดนตรีไทยเป็นอย่างมาก ทรงเริ่มหัดเล่นดนตรีไทยครั้งแรกตั้งแต่พระชนมายุ 14 ชันษา ทรงหัดซอด้วงเป็นอันดับแรก และทรงเล่นมาตลอดจนมีความสามารถในการเล่นได้อย่างยอดเยี่ยม ดังพระราชนิพนธ์ตอนหนึ่งในเรื่อง เหตุใดข้าพเจ้าจึงชอบดนตรีไทย ดังต่อไปนี้

“ดนตรีไทยนี้เล่นแล้วติดจริงๆ สบโอกาสเมื่อไรก็ต้องไปฟัง แต่ก่อนอธิบายได้ว่าชอบเพราะชาตินิยม หลังๆนี้ชอบเพราะฟังแล้วสนุกตื่นเต้น มีทุกรส...”

นอกจากจะโปรดการเล่นดนตรีไทยแล้ว ยังทรงพระราชนิพนธ์บทเพลง เพลงพระราชนิพนธ์อันดับแรกคือเพลง ส้มตำ ซึ่งเป็นที่นิยมและชื่นชอบของประชาชนทั่วไป เพลงส้มตำเป็นบทพระราชนิพนธ์ที่เข้าใจง่าย แต่เป็นภาษาที่สละสลวย ทรงพระราชนิพนธ์ตั้งแต่พระชนมายุ 15 ชันษา เท่านั้น และที่มาของเพลงส้มตำนี้ดังความตามพระราชนิพนธ์เรื่อง เบื้องหลังการแต่งเพลงของข้าพเจ้า ดังต่อไปนี้

“ตอนนั้นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จะเสด็จพระราชดำเนินทรงดนตรีที่มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร ขณะเตรียมรายการเพลง ข้าพเจ้าก็บ่นขึ้นว่าจะร้องเพลงอะไรก็มีคนอื่นจองไว้แล้ว จำจะต้องแต่งเพลงเสียเอง ความทราบถึงพระเนตรพระกรรณ ก็มีพระราชกระแสลงมาว่า ให้ข้าพเจ้าแต่งเพลงสำหรับร้องเองเพลงหนึ่ง ข้าพเจ้าในขณะนั้นมีงานอดิเรก คือ การทำอาหาร ส้มตำเป็นของที่เด็กๆทำรับประทานเองได้ง่ายๆ จึงเอาตำราทำส้มตำมาว่าให้คล้องจองกัน ใส่ทำนองเพลงลูกทุ่งตามที่เคยได้ยินจากพี่ๆถาปัดจุฬา พอซักซ้อมกับตนเองได้ดีแล้วก็ไปแจ้งกับครูแมนรัตน์ที่วง อ.ส.ว่าคราวนี้จะมีเพลงใหม่ให้คอยฟังและดนตรีต้องคอยเล่นตามเอาเอง ถึงวันจริงปรากฏว่าคำร้องและทำนองก็เข้ากับดนตรีได้เป็นอย่างดี สร้างความครื้นเครงพอสมควร...”

นอกจากเพลงส้มตำแล้วทรงพระราชนิพนธ์เพลงต่างๆ อีกหลายเพลง เช่น เต่ากินผักบุ้ง เต่าเห่

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงมีความสนพระทัยในด้านงานพระราชนิพนธ์ ดนตรีไทย รวมถึงประเพณีวัฒนธรรมที่สำคัญต่างๆที่เป็นเอกลักษณ์ของชาติไทย มิได้ทรงสนพระทัยเท่านั้น ยังทรงส่งเสริมและให้การสนับสนุนต่างๆที่จะเป็นการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยเหล่านี้ เป็นต้นว่า ทรงเป็นองค์ประธานมูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ประธานกรรมการบูรณะปฏิสังขรณ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม และพระบรมมหาราชวัง ในโอกาสครบรอบ 200 ปี กรุงรัตนโกสินทร์ ประธานบูรณะบุษบกทรงของพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

กิจกรรมในในวันอนุรักษ์มรดกไทย

1.จัดนิทรรศการเผยแพร่พระปรีชาสามารถรวมถึงพระกรณียกิจในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

2.จัดการประกวดต่างๆ เช่น เล่นดนตรีไทย การแต่งร้อยกรอง ร้อยแก้ว และขับร้องเพลงไทยเดิม เป็นต้น