Get Adobe Flash player

หลับดีฝันดีมีสุข โดย หมอยศ

Font Size:

รถยนต์ต้องการน้ำมันเป็นพลังงานให้มันพุ่งไปข้างหน้าได้ แต่วิ่งไปนานเครื่องยนต์ก็ร้อน ยางก็สึก ต้องหยุด ต้องพัก ร่างกายของคนเราก็เช่นกัน จะทำ ทำแต่งาน ไม่มีพักมันเป็นไปได้ เครื่องจะร้อนและพังได้ ร่างกายต้องการการพักผ่อนด้วยการนอนหลับอย่างน้อยวันละ 6-8 ชั่วโมง การนอนก็เหมือนการกินนั่นแหละ เป็นปกติภาวะของร่างกาย จะชอบหรือไม่ชอบก็ต้องทำ กระบวนการในการนอนหลับประกอบด้วย

  1. หยุดยั้งประสาทกระตุ้นตื่น
  2. กระตุ้นประสาน่วนที่ทำให้หลับ

ดังนั้นการจะหลับได้ต้องทำความสมดุลของ 2 อย่างข้างต้นนี้ คนที่นอนไม่หลับก็เพราะไม่สามารถหยุดยั้งประสาทกระตุ้นตื่นได้ อย่างไรก็ตามการนอนนั้นเป็นภาวะที่เลี่ยงไม่ได้แต่เลื่อนได้ เช่น คาเฟอีน สามารถกระตุ้นให้ร่างกายปฏิเสธการหลับ อย่างไรก็ตามคาเฟอีนก็ไม่สามารถเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของคนอดนอนได้ ทำให้ไม่หลับแต่ยังเผลอเรอ อุบัติเหตุยังเกิดขึ้นได้เหมือนอย่างคนอดนอนทั่วไป ไม่มียามหัศจรรย์ช่วยให้ตื่นตลอดเวลาได้หรอก ขณะเดียวก็ไม่มียาทำให้หลับได้ 6-8 ชั่วโมงแล้วตื่นมาสดใสซาบซ่านได้เช่นกันครับ

การนอนจึงประกอบด้วยความสมดุลของ 3 สิ่ง

  1. ร่างกาย
  2. จิตใจ
  3. สังคมและความเป็นอยู่

ร่างกายเจ็บป่วยก็ทำให้การนอนหลับไม่มีประสิทธิภาพได้ เช่น โรคหัวใจทำให้มีน้ำคั่งในปอด นอนราบไม่ได้ หัวใจเต้นไม่เป็นปกติ ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน หรือโรคหอบหืดซึ่งมักจะมีอาการไอ หายใจไม่ออกตอนตี 2 ตี 3 ถ้าเริ่มนอนไม่หลับก็ควรจะตรวจดูร่างกายตัวเองเสียก่อนที่จะเริ่มหาหยูกหายามาทานไปตามมีตามเกิด โรคทั้งจากหัวจรดเท้าล้วนก่อให้เกิดอาการนอนไม่หลับได้ทั้งสิ้น

                สมอง – โรคความจำเสื่อม โรคพากินสัน โรคสมองได้รับความกระทบกระเทือน

                ตา – ต้อ

                จมูก – ภูมิแพ้ น้ำมูกมาก จะมากตอนกลางคืน

                ปาก/คอ – อาการลิ้นโตในโรค amyloidosis โรคภาวะหายใจอุดตัน

                หัวใจ – หากเจ็บอกตอนตี 3 น่าจะคิดถึงโรคหัวใจขาดเลือด

                ปอด – หอบหืด ถุงลมโป่งพอง หอบเหนื่อยตอนย่ำรุ่ง

                กระเพาะ – แผลในกระเพาะ ตื่นตอนดึกหิวปวดท้อง กรดไหลย้อน ทำให้เกิดหอบหืด คัดจมูกตอนกลางคืน

                กล้ามเนื้อและกระดูก – เจ็บหลังนอนไม่สะดวก ขากระตุกตอนกลางคืนหรืออาการ restless leg syndrome

ทางเดินปัสสาวะ – ต่อมลูกหมากโต ฉี่บ่อย กะปริบกะปรอยตอนกลางคืน ในผู้หญิงก็อาจจะไม่สามารถกลั้นปัสสาวะได้ทำให้ฉี่บ่อย

ภาวะจิตใจเสื่อม ทั้งจากความเครียด คิดนู่นคิดนี่ไม่มีที่สิ้นสุด มนุษย์น่าแปลกที่ไม่รู้จักอยู่กับปัจจุบัน ชอบอยู่กับอดีต กลัวอนาคต เกิดเป็นโรคประสาท เช่น โรคซึมเศร้า วิตกกังวล คิดตอนกลางวันยังไม่พอ เอามาคิดต่อตอนกลางคืน เผลอ ๆ เอาไปฝันซะอีก ทำให้นอนไม่ปะติดปะต่อ

ภาวะทางสังคมและความเป็นอยู่ บางคนอาจต้องมีภาวะจำยอม เช่น พยาบาลเข้าเวรดึก หมออยู่เวร (อยู่กรรมแบบผม-ผู้เขียน) คนเหล่านี้น่าสงสารทำเงินได้เยอะ แต่ชีวิตมักสั้นและเป็นโรคมาก อย่าไปอิจฉาเขาเลยนะ บางคนมีภาวะเลือกได้แต่เลือกผิดก็มี เช่น มัวแต่เล่นโทรศัพท์มือถือ smartphone ก่อนนอน แชทกับใครจนเลอะเทอะ ตาก็เสีย สมองก็เบลอ หรือเอาแต่กินเพื่อสุข ไม่ใช่กินเพื่ออยู่ ปล่อยตัวจนอ้วนเผละจนเป็นโรคทางเดินหายใจอุดตัน (sleep apnea)

การที่เราจะทำให้ตัวเรามีสุขภาพดีนั้นต้องรู้จักบริหารเวลาและร่างกาย รู้จักใช้เวลาที่มีอยู่น้อยนิดให้เป็นประโยชน์มากที่สุด อะไรไม่จำเป็นตัดได้ก็ตัด รู้จักพอเพียงในการมีชีวิต

การนอนหลับเป็นธรรมชาติของมนุษย์ เพราะฉะนั้นไม่ต้องกลัวว่าจะตายจากการนอนไม่หลับ นอนไม่หลับวันนี้พรุ่งนี้ก็จะง่วงแล้วหลับเอง ฉบับหน้าเราจะมาคุยกันเรื่องโรคผิดปกติในการนอนหลับและวิธีรักษากัน

หมอยศ