Get Adobe Flash player

โครงการพัฒนาดอยตุง (พื้นที่ทรงงาน) โครงการพระราชดำริ โดย... วัลลภา ดิเรกวัฒนะ

Font Size:

คณะของเรา ออกเดินทางไปยังเชียงราย จังหวัดเหนือสุดของประเทศไทย ด้วยบริการ “เอื้องหลวง” ของการบินไทย จากกรุงเทพฯ ระยะทางเพียง 829 กิโลเมตร ใช้เวลาบินประมาณชั่วโมงเศษๆ ก็ถึงแล้ว...

ลงจากเครื่องบิน ท่านสายเมือง วิรยศิริ, คุณอนันต์ ทองประชุม ผู้อำนวยการกลุ่มประชาสัมพันธ์ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่ทั้งหนุ่มและสาวๆ ของสำนักงาน กปร. มารอรับพาขึ้นรถตู้ ไปยังพระตำหนักดอยตุง อยู่ห่างจากตัวเมืองเชียงราย 60 กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 110 ไป 45 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 1149 ไปประมาณ 15 กิโลเมตร

เชียงราย ไม่ได้อยู่ภาคเหนืออย่างเดียว แต่เหนืออีกความหมายหนึ่งคือ อยู่บนที่สูง พื้นที่ส่วนใหญ่ของเชียงรายเป็นทั้งภูเขา เป็นเมืองที่ได้วิวมากๆ  ที่ราบก็มี และยังมีแม่น้ำอีกหลายสาย ไม่ใช่เฉพาะ “แม่น้ำกก” อันสุดแสนจะโรแมนติค ที่อยู่ในเพลง

ปัจจุบันเชียงรายมี 18 อำเภอ คือ อำเภอเมือง อำเภอเชียงของ อำเภอพาน อำเภอแม่จัน อำเภอเชียงแสน อำเภอแม่สาย อำเภอแม่สรวย อำเภอเวียงป่าเป้า อำเภอป่าแดด อำเภอเวียงชัย อำเภอพญาเม็งราย อำเภอเทิง อำเภอเวียงแก่น อำเภอแม่ฟ้าหลวง อำเภอขุนตาล อำเภอแม่ลาว อำเภอเวียงเชียงรุ้ง และอำเภอดอยหลวง

เชียงราย อุดมไปด้วยแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ หลายต่อหลายแห่ง ที่เราคุ้นชื่ออย่างเช่น ภูชี้ฟ้า  ดอยแม่สลอง, ดอยผาตั้ง, ดอยหลวง ฯลฯ หรือจะไปเมืองประวัติศาสตร์อย่าง เชียงแสน สามเหลี่ยมทองคำ ที่มีทั้งธรรมชาติและเรื่องราวในอดีต 

ข้อมูลจาก การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย เกี่ยวกับ เชียงราย

เป็นดินแดนแห่งขุนเขา แหล่งต้นน้ำ ป่าไม้ อาณาเขตทางด้านทิศเหนือ ติดต่อกับสหภาพพม่า มีเทือกเขาผีปันน้ำที่เป็นพรมแดนกั้นประเทศ ทิศใต้ติดต่อกับจังหวัดพะเยา ทิศตะวันออก ติดต่อกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มีแม่น้ำโขงเป็นพรมแดนกั้นประเทศ และทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดเชียงใหม่

มีประชากรหลายเชื้อชาติ ทั้งชาวไทยพื้นราบ ชาวไทยภูเขา และชาวจีนฮ่อที่อพยพเข้ามาอาศัยอยู่บนดอยสูง แต่ละชนชาติจะมีประเพณี วัฒนธรรม และวิถีชีวิตที่มีเอกลักษณ์ เป็นเสน่ห์อีกอย่างที่ทำให้เชียงรายได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ

ช่วงฤดูหนาว เป็นเวลาที่เหมาะสมที่สุดในการเดินทางไปท่องเที่ยว ช่วงปีใหม่มีเทศกาลงานปีใหม่ชาวไทยภูเขาหลายเผ่า มีการละเล่น การแสดงในชุดประจำเผ่า เช่น เผ่าม้งจะจัดงานปีใหม่ช่วงสัปดาห์สุดท้ายของธันวาคมถึงต้นเดือนมกราคม เผ่าอาข่าจัดงานปีใหม่ลูกข่างช่วงปลายเดือนธันวาคม เป็นต้น ควรตรวจสอบวันจัดงานก่อนเดินทางไปเที่ยว นอกจากนี้ ยังมีสถานที่ที่แนะนำ เช่น

พระธาตุดอยตุง

เป็นที่บรรจุพระรากขวัญเบื้องซ้าย หรือกระดูกไหปลาร้า ของพระพุทธเจ้า เมื่อก่อสร้างพระสถูปบรรจุพระบรมสารีริกธาตุนี้ ได้ทำธงตะขาบ หรือตุง ปักไว้บนยอดดอย

พระตำหนักดอยตุงและสวนแม่ฟ้าหลวง

เคยเป็นที่ประทับแปรพระราชฐานเพื่อทรงงานของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี รอบๆ พระตำหนักมีสวนดอกไม้ หลายสี โดยเฉพาะในฤดูหนาวจะเห็นหมอกจางๆ บริเวณยอดเขารอบพระตำหนัก มีเจ้าหน้าที่นำชมเป็นรอบๆ ละ 20 นาที เปิดให้เข้าชมทุกวัน

สวนแม่ฟ้าหลวง อยู่ด้านหน้าพระตำหนักดอยตุง มีเนื้อที่ประมาณ 10 ไร่ เป็นสวนดอกไม้เมืองหนาว อาทิ ดอกซัลเวีย, พิทูเนีย, บีโกเนีย, กุหลาบ, ดอกลำโพง, ไม้มงคลต่าง ๆ, ไม้ยืนต้น และซุ้มไม้เลื้อยอีกมากกว่า 70 ชนิด

พิพิธภัณฑ์บ้านดำ

ตั้งอยู่ที่ตำบลนางแล อำเภอเมือง ผลงานออกแบบก่อสร้างขึ้นโดย อาจารย์ถวัลย์ ดัชนี เป็นแหล่งเรียนรู้อันทรงคุณค่าทางศิลปวัฒนธรรมแบบร่วมสมัย ที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น โดยภายในบ้านมีสิ่งก่อสร้าง ทั้งวิหาร บ้าน ศาลา ห้องแสดงผลงาน ฯลฯ รวมทั้งสิ้น 43 สิ่งก่อสร้าง เช่น วิหารเล็ก, มหาวิหาร (อาคารพิพิธภัณฑ์ศิลปะ), บ้านสามเหลี่ยม (ที่พักรับรองนักเขียน ลูกศิษย์ และห้องทำงาน), เรือนผกายแก้ว, เรือนเชียงทองทาทาบรุ้ง, อูปปรภพ (ห้องจิตวิญญาณ) และบ้านดำแกลลอรี่ ฯลฯ

วัดร่องขุ่น

เป็นผลงานพทธศิลป์ ผลงาน อาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ เริ่มสร้างเมื่อปี 2540 มีพระอุโบสถสีขาวประดับด้วยลายไทยที่อาจารย์เป็นผู้ออกแบบขึ้นมาใหม่ที่มีลักษณะเฉพาะ ภาพจิตรกรรมฝาผนังภายในพระอุโบสถและห้องแสดงภาพวาด ภาพโดยรวมเป็นจินตนาการที่น่าทึ่ง ผู้ที่ได้เข้ชม ราวกับได้เข้าไปอยู่ในสรวงสวรรค์

วัดแสงแก้วโพธิญาณ อำเภอแม่สรวย

บนเนื้อที่ 79 ไร่เศษ ตั้งอยู่บนเนินดอยห่างจากหมู่บ้านเพียง 1.5 กิโลเมตร มีทัศนีย์ภาพที่สวยงาม

พระครูบาอริยชาติ อริยจิตโต จากวัดพระธาตุดงสีมา ตำบลแม่พริก อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย มาสร้างวัดขึ้นในหมู่บ้าน ตามคำอาราธนาของชาวบ้านเริ่มสร้างเมื่อปี 2549 โดยใช้ศิลปะแบบผสมผสานล้านนา พม่า ไทลื้อ อย่างลงตัวและพัฒนาวัดต่อเนื่องถึงปัจจุบัน

ไร่บุญรอด หนือสิงห์ พาร์ค

บนพื้นที่ประมาณ 8,000 ไร่ ความสูงของพื้นที่เฉลี่ย 450 เมตร พื้นที่ไปเป็นที่ลาดเนินเขา มีภูเขาเล็กๆ มีความลาดเทลดหลั่น เพาะปลูกพื้นหลากหลายชนิด เช่น ชาอู่หลง กว่า 600 ไร่ ยางพารากว่า 2,700 ไร่ พุทรา สตรอว์เบอร์รี อีกหนึ่งสุดยอดที่มาพร้อมลมหนาว ซึ่งที่ไร่บุญรอดจะปลูกสตรอว์เบอร์รี แคนตาลูป มะเขือเทศพันธุ์เลื้อย โดยสตรอว์เบอร์รีจะให้ผลผลิตมกราคม-กุมภาพันธ์ และพืชผักผลไม้เมืองหนาวอีกหลากหลายชนิด

เปิดให้ชมทุกวัน เวลา 10.00–16.00 น. มีรถบริการนำชมไร่โดยรอบด้วย

นอกจากนี้ ยังมีสถานที่แนะนำ ดอยแม่สลอง ดอยวาวี วนอุทยานภูชี้ฟ้า ดอยผาตั้ง ดอยช้างมูบ ดอยหัวแม่คำ ภูชี้ดาว  ถนนคนเดินเชียงราย+ถนนคนม่วนเชียงราย วัดพระแก้ว สวนรุกขชาติ อนุสาวรีย์พ่อขุนเม็งรายมหาราช ล่องแม่น้ำกก วัดร่องเสือเต้น ไร่ชาฉุยฟง  ภูฟ้าไทย ฯลฯ

มีสายการบินที่บินตรงไปเชียงรายรวมวันละเกือบ 20 เที่ยวต่อวัน

สำหรับจุดมุ่งหมายในการเดินทางมาครั้งนี้ คือการได้ไปเยี่ยมชมโครงการพัฒนาดอยตุง (พื้นที่ทรงงาน) โดยเฉพาะ “พระตำหนักดอยตุง” ซึ่งเป็นที่ประทับแปรพระราชฐานเพื่อทรงงานของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี หรือสมเด็จย่าของแผ่นดิน

พล.ต.ต.ประสงค์ ศรีสมบูรณ์ รองผู้อำนวยการโครงการพัฒนาดอยตุง ให้การต้อนรับและบรรยายสรุป ณ หอพระราชประวัติ ถึงความเป็นมาว่า เมื่อปี พ.ศ.2515 สมเด็จย่า ทรงโปรดเกล้าให้จัดตั้ง “มูลนิธิส่งเสริมผลผลิตชาวเขาไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์” เพื่อส่งเสริมและหางานตลาดให้งานหัตถกรรมของชาวเขาเผ่าต่างๆ ต่อมาเมื่อปี 2528 เปลี่ยนชื่อเป็น มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งมีหน่วยงานหลัก 3 หน่วยคือ ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม ไร่แม่ฟ้าหลวง อำเภอเมือง, โครงการพัฒนาดอยตุงฯ อำเภอแม่ฟ้าหลวง, และหอฝิ่น อุทยานสามเหลี่ยมทองคำ อำเภอเชียงแสน

แต่เดิมดอยตุงถูกรุกรานด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ของคนจากพื้นราบเบื้องล่าง และคนไทยภูเขา ซึ่งหักร้างถางป่าทำไร่เลี้ยงครอบครัว พื้นที่บางส่วนของภูเขาแถบภาคเหนือเป็นไร่ฝิ่น เวลาออกดอกสะพรั่งสวยสดงดงาม แต่ในความงามนั้นกลับเป็นอันตรายต่อสุขภาพของมวลมนุษย์ ประโยชน์มีอย่างเดียวคือทำเป็นมอร์ฟีน โรคบางอย่างรักษาไม่หาย แพทย์ก็ต้องให้มอร์ฟีน เพื่อไม่ให้เจ็บปวดทรมาน

ณ ที่ตรงนี้มีสภาพหนาวเย็นตลอดปี ภูมิประเทศส่วนใหญ่ เป็นภูเขาสูง ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำธารต่างๆ ในภาคเหนือ แต่สภาพป่าบางส่วนเป็นป่าเสื่อมโทรม รอวันที่จะเป็นเขาหัวโล้น นั่นหมายความว่า ถ้าไม่ดูแลอีกไม่นาน ต้นน้ำก็จะไม่มีน้ำ แม่น้ำก็จะแห้ง ส่งผลกระทบระบบนิเวศอย่างใหญ่หลวง

โครงการพัฒนาดอยตุงฯ เป็นการพัฒนาทางเลือกที่ยั่งยืนในการดำรงชีวิต มุ่งแก้ปัญหายาเสพย์ติด และการค้ามนุษย์และปัญหาสังคมอื่นๆ จากความยากจนและขาดโอกาสของคนที่อยู่ในพื้นที่ทุรกันดาร ให้พึ่งพาและพัฒนาตนเองได้อย่างมีคุณภาพต่อไป ปัจจุบันมี 29 หมู่บ้าน  1,602 ครัวเรือน มีไทยภูเขา ได้แก่ อาข่า (อีก้อ) มูเซอ ลีซอ เย้า ลั้วะ และชนกลุ่มน้อยที่มีทั้งไทยใหญ่ และจีนฮ่อ ครอบคลุมพื้นที่ ประมาณ 93,515 ไร่ ระยะเวลาดำเนินการ 30 ปี สิ้นสุดในปี พ.ศ. 2560    

จากนั้น คุณอมรรัตน์ บังคมเนตร หัวหน้าฝ่ายประชาสัมพันธ์ นำชมสวนแม่ฟ้าหลวง ซึ่งละลานตาด้วยแปลงไม้ดอกและไม้พุ่มจากทุกมุมโลก ตรงไหนที่สนใจเป็นพิเศษก็ใช้เวลามากหน่อย พักเดียวก็หลงกับคณะ หันไปหันมาไม่รู้หายไปไหนกันหมด มีหญิงสาวคนหนึ่งเป็นมัคคุเทศก์สมัครเล่น เจ้าหน้าที่ชวนมาช่วยกันต้อนรับคณะของเรา เข้ามาทักทายและออกตัวว่า ถ้าสงสัยก็คงอธิบายได้ไม่ละเอียดนัก ขอเดินคุยเป็นเพื่อนจะสะดวกกว่า หรือจะถ่ายรูปให้ก็ได้

สักพักเดินไปรอคณะตรงทางออก เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยผู้มีน้ำใจเข้ามาซักถามและเป็นเพื่อนคุย จนกระทั่งทุกคนมาพร้อมกัน ได้เข้าชม “พระตำหนักดอยตุง”

ซึ่งปลูกด้วยพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ พระตำหนักเป็นเรือนไม้สองชั้นบนเนินต่างระดับ สร้างด้วยไม้ทั้งหลังโดยมีโครงเหล็กอยู่ภายใน เป็นไม้ลังใส่สินค้าที่การท่าเรือฯ คลองเตย ทูลเกล้าถวายแด่สมเด็จย่า สถาปัตยกรรมผสมผสานระหว่างบ้านปีกไม้ ศิลปะล้านนากับบ้านพื้นเมืองสวิตเซอร์แลนด์

มองเห็นทิวทัศน์ของเทือกเขาสลับซับซ้อน ชมความงามของสันเขาและยอดดอย ที่ทอดทับซับซ้อนสูงเสียดฟ้า มองไป “โล่งตะลิบแลตลอดยอดสิขรินทร์” เหมือนกับบทกลอนของ “สุนทรภู่” แต่ความงดงามทางธรรมชาติ ก็ยังไม่เท่าความงดงามของพระราชจริยวัตร ของสมเด็จย่า ผู้ทรงให้ชีวิตใหม่แก่ดอยตุง ราษฎรพากันขนานพระนามพระองค์ว่า “แม่ฟ้าหลวง”

อย่างไรก็ตามเพื่อให้การดำเนินงานโครงการพัฒนาดอยตุง (พื้นที่ทรงงาน) อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เกิดการต่อเนื่องมีความสมบูรณ์ ตลอดจนเกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องอาศัยความร่วมมือของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนราษฎรในพื้นที่สำหรับการดำเนินงาน ให้ปรากฏผลสำเร็จตามแนวพระราชดำริต่อไป

วันนี้...ดอยตุงพร้อมต้อนรับผู้มาเยือน สู่วิถีชุมชนสัมมาชีพในโอบล้อมของสวนป่าและอุทยานที่แลล้วนด้วยไม้ดอกไม้ประดับอันงดงามเกินบรรยาย

ดอยตุง ค่อยๆ เปลี่ยนแปลงเป็นดินแดนแห่งสัตว์สวยป่างามอีกครั้ง ผู้คนบนดอยมีชีวิตที่ดีขึ้น พวกเขาร่าเริงอยู่ในไร่ที่เต็มไปด้วยทุ่งดอกไม้ หนุ่มสาวคนเฒ่าคนแก่ ลูกเด็กเล็กแดง หน้าตาสดใส ที่สำคัญคือ ความงามของดอกไม้หรือยอดผัก คือรายได้ที่งามเช่นกันของพวกเขา ที่สามารถนำมาแปลงเป็นบ้านเรือนที่น่าอยู่ กินอิ่มนอนหลับ มีเสื้อผ้าสวยๆ ใส่ ได้ไปโรงเรียนและมีอาชีพที่ยั่งยืน

เพราะพระบารมีของแม่ฟ้าหลวง อย่างแท้จริง.