Get Adobe Flash player

โฮม คัมมิ่ง ส่องวิถีไทย 3 ไปกับซีมายไทยแลนด์ เรื่อง.... วัลลภา ดิเรกวัฒนะ, สมเจตน์ พยัคฆฤทธิ์

Font Size:

อาจารย์ณรงค์ชัย (กบ) โตอินทร์ รอต้อนรับชาวคณะ นำทางเข้าไปยัง “ศูนย์เรียนรู้บ้านพระพิมพ์เมืองสุโขทัย” เลขที่ 51/7 หมู่ 8 บ้านเชตุพน ต.เมืองเก่า อ.เมือง จ.สุโขทัย โทรศัพท์ 089-643-6219,081-197-0535 เป็นสถานที่รวบรวมศิลปะโบราณรากฐานแห่งชนชาติลักษมณศิลป์ เพื่อเรียนรู้การพิมพ์พระเครื่อง...

ขณะที่พวกเราเดินตาม อ.กบก็แนะนำต้นไม้ใบไม้สองข้างทาง บ้างเอามาทำเป็นยารักษาโรค บ้างก็ดีสำหรับคุณผู้หญิง-คุณผู้ชาย ทำให้ทุกคนเพลิดเพลินจนลืมไปว่าไกลพอสมควรกว่าจะถึงจุดหมาย

อ.กบและภรรยา คุณญาณภัทร์ เตรียมใบกล้วยห่อดินเหนียวที่นำมาจากแหล่งดินโบราณทิศตะวันตกเฉียงเหนือของเมืองสุโขทัย แบบพระพิมพ์คนละ 2 องค์ พระลีลาถ้ำหีบ (พระเครื่องปางลีลา) พบที่วัดถ้ำหีบอยู่ทางทิศตะวันตก ซึ่งเป็นที่จำพรรษาของภิกษุสงฆ์ฝ่ายอรัญวาสีหรือพระป่า มีพุทธลักษณะงดงามอ่อนช้อย เป็นการแสดงถึงตอนที่พระพุทธเจ้าเสด็จลงมาจากสรวงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ในศิลาจารึกสมัยสุโขทัย เรียกพระปางนี้ว่า “พระเจ้าหย่อนตีน” หรือหย่อนพระบาทนั่นเอง

อีกองค์หนึ่งคือพระนางพญาเสน่ห์จันท์ ถือว่าเป็นพระสวยงามที่สุดที่ค้นพบในเมืองสุโขทัย ขุดพบจากวัดตาเถรขึงหนัง หรือชื่อในศิลาจารึกสมัยสุโขทัยว่า วัดศรีพิจิตรกิรติกัลยาราม เป็นวัดที่สร้างโดยสมเด็จพระราชชนนีศรีธรรมราชมาดา มหาดิลกรัตนราชนาถ กรรโลงแม่ โดยนิมนต์พระมหาเถรกิรติเจ้าเหง้าพุทธางกูรดรุณพันลอก มาจากเมืองกำแพงเพชร เป็นประธานในการสร้าง

ตอน “แตกกรุ” เมื่อปี 2502 กรมศิลปากรเปิดเอง ว่ากันว่า มีกลิ่นว่านเสน่ห์จันท์ส่งกลิ่นหอมตลบไปหมด กรมศิลปากรได้นำพระออกแจกจ่ายให้แก่ประชาชนทั่วไป และนำเงินที่จำหน่ายได้มาสร้างพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติรามคำแหง...

...สำหรับอุปกรณ์อื่นๆ ในการพิมพ์พระ ก็มีคัตเตอร์ไว้ตกแต่งมุม  ผ้าผืนเล็กๆ สำหรับเช็ดมือ ไม้เสียบสะเต๊ะสำหรับสลักชื่อ แก้วน้ำดื่มกับขนมชิ้นเล็กๆ 2 ชิ้น หากหิวก็ลิ้มรสได้ แต่ในเมื่อมือเปื้อนดิน ก็ไม่รู้จะหยิบเข้าปากได้ยังไง

อ.กบทำตัวอย่างให้ดู กดดินลงไปในแบบพิมพ์แน่นๆ ทุกคนตั้งอกตั้งใจทำตาม ยากตรงวิธีเอาดินเหนียวที่พิมพ์แล้วออกจากเบ้า

ต้องใช้ดินอีกก้อนดูดออกจากพิมพ์ เรานั่งใกล้กับ คุณปรีชา-คุณอมรา นาคทอง เห็นคุณปรีชาพยายามอยู่พักหนึ่ง ดึงพิมพ์ขึ้นมาไม่ได้สักที ก็วางลงแล้วพูดว่า...ไม่เล่นละ เบื่อ...แล้วก็คอยติชมให้กำลังใจคุณอมราที่บรรจงสลักชื่อหลานๆ ด้านหลังพระพิมพ์...ซ้ายมือ คุณเกรียงเกียรติ วัฒนธีระศักดิ์กุล ได้ถึง 9 พิมพ์ พี่ปกรณ์ พงศ์ธราธิก ประดิษฐ์ประดอย 3 พิมพ์ ออกมาดีทีเดียว

ทุกคนมีความสุขที่ได้เรียนรู้ถึงเทคนิคการพิมพ์พระ ตั้งตารอวันพรุ่งนี้ที่ อ.กบ นำพระพิมพ์ไปผึ่งให้แห้ง แล้วเข้าเตาเครื่องปันดินเผา จนดินสุกเหมือนเผาอิฐ เรียบร้อยแล้วจะเอาไปให้พวกเราที่อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย...

จากนั้นพวกเราก็รีบตาม อ.กบ เข้าไปชมพระพิมพ์ทั้งที่ขุดพบจากเมืองเก่าสุโขทัยและศรีสัชนาลัย จำนวน 450 องค์ รวบรวมไว้ที่นี่  “บ้านพระพิมพ์ลักษมณศิลป์” และกำลังจะทยอยเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ  ถือว่าเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญของเมืองสุโขทัย

รวมถึงอาวุธและวัตถุโบราณที่จัดแสดงแบบพิพิธภัณฑ์ มีหอกสั้น ดาบไทยอยุธยา ดาบไทยสุโขทัยหรือดาบหัวปลาไหล ดาบหน้าลูกไก่ คันศรหรือคันธนู หน้าไม้ ปืนแก๊ปยาว ปืนแก๊ปสั้น ขวานไทย และมีดพกสั้น...

ก่อนกลับ อ.กบ มอบปลาตะเพียนใบลานให้คนละอัน เราเอามาแขวนไว้ที่ห้องนั่งเล่น มองทุกครั้งก็นึกถึงประสบการณ์ที่ประทับใจ ไม่คิดว่าวันหนึ่งจะมีโอกาสได้เรียนรู้วิธีทำพระพิมพ์กับเขาบ้าง

...อ.กบ มีบุคลิกที่น่าอัศจรรย์ ร่ำรวยเสน่ห์จากสำเนียงภาษาถิ่น  พยายามอนุรักษ์เอาไว้เป็นแบบอย่างให้คนรุ่นหลัง การแต่งกายก็เหมือนสวนกระแสสังคม รักษาความเป็นท้องถิ่น สมัยก่อนผู้ชายเดินทางไปไหน นุ่งกางเกงสีดำ เสื้อม่อฮ่อม โพกศีรษะ สะพายย่าม อ.กบบอกคนบ้านเดียวกันว่า ถ้าลืมรากเหง้าต่อไปก็จะไม่เหลืออะไรเป็นของเราอีกเลย 

“ถ้าหากเยาวชนคืออนาคต เราก็คือประวัติศาสตร์” 

...อ.กบเล่าว่า ตระกูลผมไม่ว่ารุ่นปู่รุ่นพ่อเป็นช่างแกะสลักไม้  ผมเป็นคนเดียวที่ทำพระพิมพ์ ตื่นตาตื่นใจกับโบราณสถานตั้งแต่เด็กๆ ชอบปีนขึ้นไปดูพระ สนใจพระพุทธรูป ผมตามย่าเข้าวัด ดูภาพต่างๆ ตั้งแต่ยังอ่านหนังสือไม่ออก ตั้งใจจะศึกษาเรื่องราวเมืองเก่า จะรวบรวมพิมพ์พระที่อยู่ในเมืองเก่าทั้งหมด

ตอนที่ผมอายุ 12 ปี พ่อผมนอกจากเป็นช่างแกะสลัก ยังเป็นยามด้วย เวลาพ่อไปตรวจตามวัด ก็ชวนผมไปเป็นเพื่อนเพราะพ่อกลัวผี ผมจึงสนใจงานปั้นตั้งแต่เด็ก แต่ความเชื่อสมัยก่อนว่า ศิลปินงานปั้นหรืองานวาด เป็นศิลปินไส้แห้ง จึงไม่ได้รับการสนับสนุน

สำหรับคณะ คณะโฮม คัมมิ่ง ที่ร่วมเดินทางครั้งนี้ประกอบด้วย

Gilbert King, Fidelis King, Linda Payne, Lorena Valmadrid, Cipriano Cabos Angeles Cabos, John-คุณจิรวรรณ Odendhal , พญ.สุวรรณี วิทยพูม, คุณปกรณ์ พงศ์ธราธิก คุณนงเยาว์ วรานนท์ คุณพรศรี ยิบ, คุณสงคราม-คุณคมคาย ศาลาลอย, คุณยิ้ม-คุณแน่งน้อย เจียมบรรจง, คุณวัฒนา ปานอุไทย คุณจำเนียร ณวงศ์ คุณพิศมัย-คุณเสณิส จันทน์ตรูผล คุณเกรียงเกียรติ วัฒนธีรศักดิ์กุล คุณปรีชา-คุณอมรา นาคทอง

คุณเฉลิมศรี ภาคพิเศษ คุณทิพวัลย์ รัตติธรรม คุณเรณู อำนัคฆมณี  คุณดิเรก-คุณอรอนงค์-คุณแอนดรู อดิษย์-คุณเอดดี้ อดุลย์ เกิดจนา คุณคม-คุณสมบูรณ์ ไชยสงวนธรรม คุณอัมพา มีตระกูลมั่งคั่ง, คุณคิมมี่ วรกุล, คุณทองจันทร์ เพชรประสิทธิ์ คุณจำนรรจ์ สัจจกุล คุณอุเทน ชวกุล คุณณิพาพร ติยวรากุล คุณอารีรัตน์ เลิศสมิติวันท์ คุณอร่ามศรี รัตนไพบูลย์ คุณประไพ รัตนวราหะ.

(อ่านต่อสัปดาห์หน้า)