Get Adobe Flash player

เหรียญที่ระลึก วัตถุมงคลของในหลวงฯ ร.๙ (๘) โดย พระเล็ก

Font Size:

๙. พระกริ่งปวเรศ วัดบวรนิเวศ ปี ๒๕๓๐ เฉลิมพระชนมพรรษา ครบ ๕ รอบ

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ วัดบวรนิเวศวิหาร สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๓ โปรดให้สร้างพระกริ่งปวเรศขึ้น โดยฝีมือของช่างสิบหมู่ หรือช่างหลวง ตั้งแต่ พ.ศ.๒๓๘๒-๒๔๓๔ ตามประวัติมีการจัดสร้าง ๖ ครั้ง ระบุจำนวนให้ทราบเพียง ๒ ครั้ง รวมแล้วได้ ๑๒ องค์ แต่ก็สร้างเพื่อพิธีสำคัญของพระมหากษัตริย์เท่านั้น มีเพียงครั้งที่ ๖ เพื่อฉลองสมณศักดิ์สมเด็จกรมพระยาปวเรศ ที่อาจสร้างแจกเป็นที่ระลึกให้ข้าราชบริพาร พสกนิกร ในสมัยนั้น แต่ก็ไม่ระบุจำนวนการสร้าง และก็มีหลายแบบพิมพ์ทรง

พระกริ่งปวเรศ ถือว่ามีพลังพุทธนุภาพแรงที่สุด เริ่มมีชื่อเสียงในวงแคบๆ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๔ เป็นต้นมาถึงยุคของรัชกาลที่ ๕ พระกริ่งที่โด่งดังในอดีต ล้วนแต่เป็นพระกริ่งที่สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ร่วมอธิษฐานจิต ในวงการพระเครื่องรางที่นับถือว่ามีอานุภาพขลังศักดิ์สิทธิ์เป็นที่รู้จักแพร่หลายในหมู่นักนิยมพระเครื่องปัจจุบัน มีราคาซื้อขายสูงที่สุดในประเภทพระโลหะ

พุทธลักษณะของพระกริ่งปวเรศ เป็นรูปหล่อลอยองค์ ประทับนั่งสมาธิเพชร (วัชรสานะ) เหนืออาสนะบัลลังก์ บัวคว่ำ บัวหงาย ๒ ชั้น ชั้นละ ๗ กลีบ ฐานด้านหลัง ยื่นเล็กน้อย บัวคว่ำ บัวหงาย ชั้นละ ๑ กลีบ พระเกศแบบตุ้มหรือบัวตูม ฐานพระเมาลี ด้านหน้า ปรากฏรูปพระจันทร์ครึ่งเสี้ยว พระศกแบบตอก “รอยตุ๊ดตู่”ปราศจากไรพระศก ใต้ฐานไม่ปะก้น หรือรอยเจาะก้นสำหรับบรรจุลูกกริ่งเหมือนทั่วๆ ไป แต่กว้านก้นลึก และกว้าง (กว้าง ๑ ซม. ยาว ๑.๖ ซม.)

สมเด็จพระสังฆราชเจ้ากรมหลวงวชิรญาณวงศ์ เคยมีดำรัสถึงเรื่องพระกริ่งปวเรศนี้ว่า ตำราการสร้างพระกริ่งและตำรามงคลโลหะ ที่มีมาแต่โบราณสืบค้นได้ถึงสมัยสมเด็จพระพนรัตนวัดป่าแก้ว

ในขณะที่ พ.อ.ผจญ กิตติประวัติ หรือ อาจารย์ตรียัมปวาย ผู้ขนานนาม "พระเครื่องชุดเบญจภาคี" ได้กล่าวถึงเรื่องพระกริ่งปวเรศไว้ดังนี้ "พระกริ่งปวเรศที่คนโบราณเขานิยมกันนั้น มีอยู่เนื้อเดียว คือ เนื้อนวโลหะผิวกลับดำ เมื่อขัดเนื้อในจะเป็นสีจำปาเทศ และเมื่อทิ้งไว้ถูกกับอากาศจะกลับดำอีกครั้งหนึ่งในเวลาไม่นาน พระกริ่งปวเรศ เป็นพระกริ่งเนื้อนวะกลับดำ ถ้าผิวของเนื้อโดนสัมผัสจะเห็นเนื้อในเป็นสีนาค หรือ อ.นิรันดร์ แดงวิจิตร (อ.หนู อดีตนักแต่งพระกริ่งชื่อดังชั้นครู) จะเรียวกว่า "สีมันเทศ"

ประเด็นหนึ่งที่น่าสนใจ คือ แม้จะมีการประมาณว่า สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ จะสร้างพระกริ่งปวเรศ ประมาณ ๓๐ องค์ แต่กลับมีผู้ครอบครองพระกริ่งปวเรศที่ยืนยันว่าเป็นของแท้มากถึงหลักร้อยองค์ ทั้งนี้ หากไล่เรียงจำนวนผู้ครอบครองพระกริ่งปวเรศในปัจจุบันมีกว่ากว่า ๑๐๐ องค์ แต่ละคนล้วนคุยว่าเป็นของแท้ทุกองค์

การเช่าซื้อพระกริ่งปวเรศถือว่าเป็นตำนานเพราะนานๆ ครั้งจะมีการซื้อกันสักครั้ง คือ เมื่อ ๒๐ ปีก่อน มีเด็กนำมาขายในตลาดพระเครื่องท่านพระจันทร์ แต่ปรากฏว่าขายผิดราคา ภายหลังจึงมีการแจ้งความว่าพระถูกขโมยมาจึงมีการไถ่คืน

ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันด้วยเหตุที่พระนี้มีราคาแพงอยู่ในหลักสิบล้านบาท ทุกครั้งที่มีการเช่าซื้อเปลี่ยนมือ การเช่าซื้อพระกริ่งปวเรศ ส่วนใหญ่จะมีการพิสูจน์ด้วยการไปวางบนบล็อกดินเผาด้านหลัง ที่อยู่ในวัดบวรว่าพอดีกับเบ้าหรือไม่ รวมทั้งเปรียบเทียบกับองค์จริงของวัดทุกครั้งไป

พระกริ่งปวเรศ ๓๐ ซึ่งเป็นคำเรียกสั้นๆ ง่ายๆ ของ พระกริ่งปวเรศ รุ่น ๒ ที่จัดสร้างขึ้นโดย วัดบวรนิเวศวิหาร เมื่อปี ๒๕๓๐ (ถือว่ารุ่นแรก คือรุ่นที่พระมหาสมณเจ้าฯ กรมพระยาปวเรศฯ สร้างทั้งหมด) ชั่วโมงนี้ มีการเช่าหาบูชาพระกริ่งรุ่นนี้กันอย่างกว้างขวาง มีวงเงินหมุนเวียนหลายสิบล้านบาทเลยทีเดียว (ชุดหนึ่งราคาเป็นแสนขึ้นไป)  ส่วนหนึ่งของกระแสความศรัทธาเลื่อมใสในพระกริ่งปวเรศ ๓๐ เริ่มมาจากพิธีเฉลิมฉลองในโอกาสมหามงคล ทรงครองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี ของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน ๒๕๔๙ และกระแสความต้องการกลับโหมกระพือขึ้นมาอีกจนฉุดรั้งไม่อยู่ เมื่อพสกนิกรชาวไทยทั้งแผ่นดิน และทุกมุมโลก ต้องสูญเสียพระมหากษัตริย์อันเป็นที่รักเคารพเทิดทูนบูชาอย่างสูง เมื่อวันที่ ๑๓ ตุลาคม ๒๕๕๙ ที่ผ่านมา

ดังนั้น พสกนิกรชาวไทย ต่างพากันสะสมของที่ระลึกทุกอย่างอันเกี่ยวเนื่องกับพระองค์ รวมทั้งพระกริ่งปวเรศ ๓๐ รุ่นนี้ด้วย เพราะเป็นพระกริ่งที่วัดบวรนิเวศวิหาร ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ ให้จัดสร้างขึ้น เนื่องในโอกาสมหามงคลสมัยที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเจริญพระชนมพรรษา ๕ รอบ (๖๐ พรรษา) เมื่อวันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐

นอกจากนี้ ล้นเกล้าฯ ยังได้เสด็จฯ ทรงประกอบพิธีเททองหล่อปฐมมหามงคลฤกษ์ ณ บริเวณพระอุโบสถ วัดบวรนิเวศวิหาร เมื่อวันศุกร์ที่ ๒๗ ธันวาคม ๒๕๒๘  จึงนับได้ว่า พระกริ่งปวเรศ ๓๐ รุ่นนี้มีส่วนเกี่ยวเนื่องกับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ร.๙ โดยตรง

พระกริ่งปวเรศ ที่ทรงประกอบพิธีเททองหล่อในวันนั้น มีจำนวน ๑๐ ช่อ ใน ๑ ช่อ มีพระกริ่ง ๒๑ องค์ นอกจากนี้ยังมี พระชัยวัฒน์ปวเรศ อีก ๑๐ ช่อ ใน ๑ ช่อมีพระชัยวัฒน์ ๓๑ องค์ หลังจากนั้น ทางวัดนำก้านชนวนของพระกริ่งและพระชัยวัฒน์ ทั้ง ๒๐ ช่อนี้ไปเป็นชนวน หล่อหลอมกับเนื้อนวโลหะมงคลอีกจำนวนมาก เพื่อใช้ในการเททองหล่อพระกริ่งและพระชัยวัฒน์ต่อไป จนครบตามจำนวนที่กำหนดไว้ คือ ๒๕,๓๐๐ ชุด ประกอบด้วย พระกริ่ง ๒๕,๓๐๐ องค์ พระชัยวัฒน์ ๒๕,๓๐๐ องค์  (และมีเผื่อเสียอีกจำนวนหนึ่ง)

พระกริ่งพระชัยวัฒน์ที่หล่อในเวลาต่อมานั้น  เจ้าประคุณสมเด็จพระญาณสังวร (สมณศักดิ์ในขณะนั้น) เป็นผู้ประกอบพิธีเททองหล่อติดต่อกันถึง ๙ วัน คือตั้งแต่วันที่ ๒๘ กุมภาพันธ์-๗ มีนาคม ๒๕๒๙ โดยมี พระอมรโมลี (เจ้าคุณอมรฯ สมณศักดิ์ในขณะนั้น ปัจจุบันคือ สมเด็จพระวันรัต เจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศฯ) เป็นผู้ควบคุมดูแลการหล่อพระ อาจารย์กิจจา วาจาสัจ เป็นผู้ดำเนินงาน และ ช่างประสิทธิ์ พรหมรักษ์ เป็นหัวหน้าคณะทำงานหล่อพระทั้งหมด

พระกริ่งพระชัยวัฒน์รุ่นนี้ เป็นการเททองหล่อแบบดินไทย ซึ่งเป็นกรรมวิธีแบบโบราณ จึงมีความยุ่งยากสลับซับซ้อนมาก และเสียเวลากว่าการสร้างพระกริ่งสมัยใหม่ ที่สร้างด้วยวิธีฉีดเนื้อโลหะเหลวใส่แม่พิมพ์ ซึ่งต้องทำกันที่โรงงาน พระกริ่งพระชัยวัฒน์ที่สร้างด้วยวิธีหล่อแบบโบราณ จะได้องค์พระที่ไม่สวยคมชัดไปทั่วทั้งหมด ผิวพระบางองค์จะมีรูพรุนมากบ้างน้อยบ้าง จึงต้องมีการตกแต่งด้วยตะไบ ซึ่งทางวัดได้กำหนดให้คณะช่างที่ตกแต่งองค์พระ รวมทั้งการบรรจุ เส้นพระเจ้า ผงจิตรลดา ที่ได้รับพระราชทาน และ เม็ดกริ่ง ภายในวัดทั้งหมด โดยได้จัดห้องทำงานไว้ต่างหาก ห้ามไม่ให้ช่างนำองค์พระกลับไปตกแต่งที่บ้านโดยเด็ดขาด และเมื่อมีการเข้าออกห้องทำงาน จะมีการตรวจตราเป็นพิเศษอีกด้วย เมื่องานตกแต่งองค์พระเสร็จเรียบร้อยแล้ว ทางวัดได้ประกอบพิธีพุทธาภิเษกพระกริ่งปวเรศขึ้นถึง ๓ ครั้งด้วยกัน คือ

ครั้งที่ ๑ วันเสาร์ที่ ๑๒ เมษายน ๒๕๒๙ ณ พระอุโบสถวัดบวรนิเวศวิหาร โดยมี  สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นองค์ประธานในพิธี และสมเด็จพระญาณสังวร เป็นประธานพิธีอธิษฐานจิต มีพระคณาจารย์หลายท่านร่วมนั่งปรกอธิษฐานจิต 

ครั้งที่ ๒ พิธีวันวิสาขบูชา วันพุธที่ ๒๑ และวันพฤหัสบดีที่ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๒๙ ณ พระอุโบสถ วัดบวรนิเวศวิหาร สมเด็จพระญาณสังวร เป็นประธานในพิธี

ครั้งที่ ๓ พิธีพุทธาภิเษกอย่างเป็นทางการ ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม วันอาทิตย์ที่ ๒๘ มิถุนายน ๒๕๓๐ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จฯ ทรงเป็นองค์ประธานในพิธี  สมเด็จพระสังฆราช (วาสน์) วัดราชบพิธฯ ทรงจุดเทียนชัย สมเด็จพระญาณสังวร เป็นประธานพิธีอธิษฐานจิต ร่วมกับพระภาวนาจารย์อีก ๓๕ รูป จากภาคต่างๆ ร่วมนั่งปรกอธิษฐานจิต

๑. พระญาณโพธิ (เข็ม) วัดสุทัศน์ กทม. ๒. หลวงปู่เมฆ วัดลำกระดาน กทม., ๓. หลวงพ่อคง วัดวังสรรพรส จันทบุรี ๔. พระครูญาณวรกิจ (กล้วย) วัดหมูคุด จันทบุรี ๕. หลวงพ่ออุตตมะ วัดวังก์วิเวการาม กาญจนบุรี ๖. พระรัตนคุณากร (แช่ม) วัดบ่อพุ จันทบุรี ๗. หลวงปู่สิม วัดถ้ำผาปล่อง เชียงใหม่ ๘. พระครูเมธีธรรมสาธก (หนู) วัดสุนทรพิชิตาราม นครนายก ๙. หลวงพ่อสำเนียง อยู่สถาพร วัดเวฬุวนาราม นครปฐม ๑๐. หลวงพ่อพุธ วัดป่าสาลวัน นครราชสีมา ๑๑. พระอาจารย์นก วัดเขาแก้ว นครสวรรค์ ๑๒. หลวงปู่เหรียญ  วัดบางระหงษ์ นนทบุรี ๑๓. หลวงพ่อทองใบ วัดสายไหม ปทุมธานี ๑๔. หลวงพ่อฟัก วัดนิคมประชาสรรค์ ประจวบคีรีขันธ์ ๑๕. หลวงพ่อเกตุ วัดเกาะหลัก ประจวบคีรีขันธ์ ๑๖. หลวงพ่อพรหม วัดขนอนเหนือ อยุธยา ๑๗. หลวงปู่ศรี วัดประชาคมวนาราม ร้อยเอ็ด ๑๘. หลวงพ่อสง่า วัดหนองม่วง ราชบุรี ๑๙. หลวงพ่อคลี่ วัดประชาโฆสิตาราม สมุทรสงคราม ๒๐. หลวงพ่อทองอยู่ วัดท่าเสา สมุทรสาคร ๒๑. หลวงพ่อหยอด วัดแก้วเจริญ สมุทรสงคราม ๒๒. หลวง ๒๒. หลวงพ่อพล วัดหนองคณฑี สระบุรี ๒๓. หลวงพ่อผัน วัดราษฎร์เจริญ สระบุรี ๒๔. หลวงพ่อเล็ก วัดหนองดินแดง นครปฐม ๒๕. หลวงพ่อเต้า วัดเกาะบางไทร นครปฐม ๒๖. หลวงพ่อพูล วัดไผ่ล้อม นครปฐม ๒๗. หลวงพ่อแช่ม วัดดอนยายหอม นครปฐม ๒๘. พระครูนนทสิทธิการ วัดไทรน้อย นนทบุรี ๒๙. พระครูวิจิตรธรรมานุวัตร วัดหนองกระบอก ระยอง ๓๐. พระวัชรธรรมาภรณ์ (สุรพงษ์) วัดตรีทศเทพ กทม. ๓๑. พระครูปริยัติคุณาธาร วัดชนะสงคราม ๓๒. พระญาณโพธิ (ขวัญ) วัดอรุณราชวราราม ๓๓. พระปริยัติมุนี (ชูศักดิ์) วัดหงส์รัตนาราม ๓๔. พระครูมงคลญาณสุนทร (ผ่อง) วัดจักรวรรดิ์ราชาวาส ๓๕. พระโพธิสังวรเถระ (ไพฑูรย์) วัดโพธินิมิตร

เมื่อเสร็จพิธีทั้งหมดแล้ว ทางวัดได้นำพระกริ่งพระชัยวัฒน์ ออกให้ศรัทธาสาธุชนทำบุญเช่าบูชาเป็นการกุศล ชุดละ ๕,๐๐๐ บาท ใน ๑ ชุดจะมีพระกริ่ง ๑ องค์ และพระชัยวัฒน์ ๑ องค์

ปัจจุบัน พระกริ่ง-พระชัยวัฒน์ปวเรศ ปี ๒๕๓๐ หายากขึ้นทุกวัน ของปลอมก็มีระบาด และทำได้ใกล้เคียงมาก หากไม่ชำนาญ หรือเคยเห็นของจริง หรือพิจารณาโค๊ดไม่ถี่ถ้วน มีหวังเจอของปลอมเข้าชนิดปาดกระเดือกคอเซียนเลยทีเดียว